خصوصی‌سازی به‌مثابه رژیم حقیقت: تفسیری از تجربۀ ایران پس از انقلاب 1357

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه جامعه‌شناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 گروه جامعه‌شناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

3 دانشجوی دکتری جامعه شناسی، گروه جامعه‌شناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

10.22059/jisr.2025.391038.1596

چکیده

این پژوهش به خصوصی‌سازی به‌مثابۀ نوعی رژیم حقیقت در ایران پس از جنگ می‌پردازد. اینکه از چه لحظه‌ای به بعد، این مفهوم اهمیت محوری پیدا کرد، از سطح نوعی راهبرد اقتصادی، به رژیم حقیقت ارتقا یافت و به منظومه‌ای از مفاهیم و مقوله‌های حول خود مشروعیت بخشید.
برای بررسی این موضوع تاریخی، از رویکرد منظومه و روش دیرینه-تبارشناسانه و به‌لحاظ نظری از نظریۀ تاریخ مفهومی کوزلک و نیز ایدۀ تاریخ فضایی اِلدن بهره گرفته شد. پرسش اصلی مقاله این است که رژیم حقیقت مذکور چگونه ممکن شده و تکوین یافته است. مطالعه به‌لحاظ زمانی بر ایران پس از انقلاب 1357 متمرکز است.
مطابق نتایج، تفسیر از گذشته با ورود فناوری قدرت بازار آزاد، لاجرم خصوصی‌سازی را از مقام یکی از تکنیک‌های فناوری، به سطح نوعی رژیم حقیقت ارتقا داد و ظهور دوگانه‌هایی مفهومی مانند امر دولتی-خصوصی از قبل این تفسیر، آن را مشروعیت بخشید. میانجی نهادینه‌شدن این فناوری جدید قدرت، علم یا رژیم دانش نیمه‌استعماری بود که در قالب نهادهای آموزشی و پژوهشی بر فضای سیاست‌گذاری توسعه در ایران سیطره یافت و آن را تسخیر کرد. منبع این سیطره رواج آن در کشورهای توسعه‌یافته و درحال‌توسعه و نهادهای آموزشی و پژوهشی آن‌ها و سازمان‌های جهانی بود. بحران‌های روابط بین‌الملل ایران و پررنگ‌شدن نقش الهیات سیاسی اسلامی مبتنی بر ضرورت جهادگرایی و درونی‌کردن اقتصاد و کم‌رنگ‌شدن افق جهانی‌شدن اقتصاد به‌عنوان غایت فناوری قدرت حاکم، سلطۀ این رژیم حقیقت را نه‌فقط تضعیف نکرد، بلکه با جذب‌شدن دلالت‌های مفاهیم هم‌ارز آن، یعنی مردمی‌سازی، مقاومت و جهاد اقتصادی یا مدیریتی، به تقویت آن کمک هم کرد. درنهایت آنکه سیطرۀ این رژیم حقیقت، پیامدهای گسترده‌تری در حوزۀ اجتماعی داشته است که در اهمیت خود و تنانگی در مقاومت‌ها، جنبش‌ها و حتی آموزه‌های ضد میل جهاد اکبر نیز تجلی می‌یابد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Privatization as a Regime of Truth: An Interpretation of the Iranian Experience after the 1979 Revolution

نویسندگان [English]

  • taghi Azad armaki 1
  • Jalil Karimi 2
  • Omid Mansouri 3
1 Department of Sociology, Faculty of Social Sciences, University of Tehran, Tehran, Iran
2 Department of Sociology, Faculty of Social Sciences, University of Razi, Kermanshah, Iran
3 PhD Student in Sociology, Department of Sociology, Faculty of Social Sciences, University of Tehran, Tehran, Iran.
چکیده [English]

Introduction
In the post-Iran-Iraq War era, one of the most recurrent and contentious concepts has been "privatization." How such a term has gained its current prominence and expanded or contracted its conceptual boundaries in recent decades requires a historical-conceptual inquiry. This elevation has formed a discursive framework with extensive consequences not only in the economic-political sphere but also in other spheres of Iranian social life. However, taking it for granted and the mechanisms supporting this naturalization have concealed these consequences. Notably, neither in pre-revolution development policymaking nor during the war did this concept circulate so pervasively. In contrast, it has been constantly repeated and naturalized in the post-war period (1368/1989). This article asks: How has this naturalization or taken-for-grantedness occurred? How has the private sphere or privatization swollen from a specific term to a point where a clear interpretation has been impossible for over three decades? Can it be considered the core concept of a self-referential regime of truth that has transcended the economic-political sphere? If so, how?
Method
The article's conceptual model rests on three pillars. First, the concept of "semi-colonial science/knowledge" (based on the critique of scientific imperialism by McLeod and Sagasti), analyzed as the context and vehicle for transferring concepts like privatization to Iran. Second, the "spatial history" approach (derived from a critical reading of Foucault), which enables studying phenomena through the simultaneous articulation of temporal (historical) and spatial (geopolitical, social) dimensions, exploring the intersection of the global (neoliberalism) with Iran's specific conditions. Third, the negative formulation of Critical Theory (referencing Adorno), which posits the primary task as questioning dominant and naturalized "regimes of truth." This combined framework allows the article to examine "privatization" in post-revolutionary Iran not as a merely formal, abstract category but as a "historical" concept (in the Koselleckian sense). It is rooted in specific political-economic transformations and discourses, constructed and stabilized within a network of power relations (scientific, economic, political). Methodologically, it adopts a systemic methodological approach and a genealogical-archaeological strategy.
Findings
The analysis, based on statistical data and policy documents, shows that the transition from revolutionary Islamism to Islamic free-market ideology was not an abstract discursive shift. It occurred tangibly and interconnectedly across four key levels:

Transformation of Ownership and State Control: Initial data shows that immediately after the revolution, a strategy of "socialization" was implemented through confiscating assets tied to the former regime (e.g., the Pahlavi Foundation, 51 major bourgeois families) and transferring them to new revolutionary institutions (the Mostazafan Foundation, Jihad-e Sazandegi, etc.). By 1982, over 20% of active workshops were under the management of the Mostazafan Foundation. This trend reversed from the 1990s with the discourse of "reducing state control" in the first to third development plans. Statistics from the Privatization Organization indicate peak activities in 2009, 2013, and 2020 (collectively 70% of total transfers), often coinciding with state budget deficits. For instance, transfers in 2020 generated about 40,000 billion tomans in state revenue, turning privatization into a revenue-generating tool to offset budget shortfalls;
Shift in Public and Social Expenditures: Data indicates a turn from biopolitics (public welfare policies) toward a market-based political economy. The share of public education expenditure fell from 17% in 1991 to 10% in 2019. Simultaneously, the education system privatized; reports suggest that before 2023, about 55% of Sharif University entrants came from the wealthiest income decile. In healthcare, the share of direct household expenses rose from 53% in 2013 to around 60% including private insurance. This "commodification of health" has led to the exclusion of vulnerable groups like low-income elderly;
Discursive Reconstruction and Legitimation: These changes were not merely economic but were legitimized through a new discursive "regime of truth." A new binary of "state (negative) versus private (positive)" replaced the tripartite division in Article 44 of the Constitution (state, cooperative, private). Foundational documents like the "Second Phase of the Revolution Statement" (2018) institutionalized this logic within Islamic political theology. Concepts like Jihad (struggle), "resistance economy," and "popularizing the economy" are emptied of prior meanings and filled with new signifiers like "transfer to the private sector," "productivization of state assets," and "non-intervention of the state." Thus, privatization is elevated from an economic tactic to a "religious and jihadi obligation";
Institutionalization and Continuity: This discourse is embodied in laws and institutions. The establishment of the Privatization Organization (2001) and the Productivization Council (2022) demonstrates its institutionalization. Even in official dynamic models (e.g., Public Sector Studies Office reports), key variables are "quality of privatization" and "revenue from transfers," confirming the inherent and ideological primacy of privatization logic.

Conclusion
The reinterpretation of the past, with the advent of free-market power technology, inevitably elevated privatization from the status of one technique among many within that technology to the level of a veritable regime of truth. The emergence of conceptual binaries such as the public-private dichotomy, predicated on this reinterpretation, served to legitimize it. The vehicle for institutionalizing this new technology of power was a semi-colonial science or knowledge regime, which, through educational and research institutions, achieved hegemony over and captured Iran's development policy space—a dominance sourced from its prevalence in developed and developing countries, their academic institutions, and global organizations. Iran's crises in international relations and the heightened role of an Islamic political theology based on the necessity of a jihadi orientation and an inward turn of the economy—coupled with the diminished horizon of economic globalization as the ultimate aim of the prevailing power technology—did not weaken the dominion of this regime of truth. On the contrary, by absorbing the significations of its equivalent concepts, namely popularization (Mardomi-sazi), resistance, and economic/managerial jihad, it even contributed to its reinforcement. Ultimately, the hegemony of this regime of truth has had broader social consequences, which manifest in their own significance and corporeality within resistances, social movements, and even teachings opposed to desire within the Greater Jihad (Jihad-e Akbar).

کلیدواژه‌ها [English]

  • Spatial history
  • Archaeo- genealogy
  • Regim of truth
  • Privatization
  • Jihadism

مراجع

آزادارمکی، تقی؛ کوششی، مجید و پروایی، شیوا (1400). رهیافت انتقادی به کالایی‌شدن سلامت و طردشدگی سالمندان تهیدست، مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، 10 (1)، 175- 212. 10.22059/jisr.2020.279953.857
اباذری، یوسف (1400). بنیادگرایی بازار، تهران: انتشارات دانشگاه تهران
اباذری، یوسف و پرنیان، حمیدرضا (1394). استقرار آموزشی مکتب نیاوران: تاریخچه ایجاد نهادهای دولتی آموزش مدیریت و اقتصاد بازار آزاد، مطالعات جامعه‌شناختی، (22) 2، 151- 176. 10.22059/jsr.2016.57039
ابتهاج، اابوالحسن (1371). خاطرات ابتهاج (دو جلدی)، به قلم علیرضا عروضی، تهران: انتشارات علمی
احمدی آمویی، بهمن (1400). اقتصاد سیاسی جمهوری اسلامی: مجموعه مصاحبه، تهران: نشر کتاب پارسه
اشرف، احمد (1359). موانع تاریخی رشد سرمایه‌داری در ایران: دورۀ قاجار، تهران: انتشارات زمینه
اوکانر، برایان (1400). دیالکتیک منفی آدورنو: فلسفه و امکان عقلانیت انتقادی، ترجمه آرام مسعودی، تهران: نشر سیب سرخ
بهداد، سهراب و نعمانی، فرهاد (1393). طبقه و کار در ایران، ترجمه محمود متحد، تهران: آگاه
بهکیش، محمدمهدی (1380). اقتصاد ایران در بستر جهانی‌سازی، تهران: نشر نی
بیانیه گام دوم انقلاب، خطاب به ملت ایران؛ به‌مناسبت چهلمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی (1397). تهران: دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای
پهلوی، محمدرضا (1345). انقلاب سفید، تهران: کتابخانه سلطنتی پهلوی
توسلی، محمود (1373). خصوصی‌سازی یا ترکیب مطلوب دولت و بازار، تهران: موسسه مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی
چامسکی، نوام (1379). بهره‌کشی از مردم: نئولیبرالیسم و نظم جهانی، ترجمه حسن مرتضوی، تهران: دیگر
دارکش، محمد (1398). کرونا و اقتصاد سیاسی کرونا، سایت نقد اقتصاد سیاسی. https://pecritique.com
دارکش، محمد (1399). اقتصاد سیاسی نظام سلامت در ایران، در دسترس در سایت نقد اقتصاد سیاسی. https://pecritique.com
دارکش، محمد، فیروزآبادی، سیداحمد (1402). مطالعۀ انتقادی تحولات نئولیبرالیِ آموزش عمومی در ایرانِ پس از انقلاب، مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، 12 (1)، 1- 24. 10.22059/jisr.2022.343647.1313
دریفوس، هیوبرت و رابینو، پل (1400). میشل فوکو، فراسوی ساختگرایی و هرمنوتیک، حسین بشیریه، تهران: نشر نی
رحمان‌زاده هروی، محمد (1397). نگاهی به اقتصاد سیاسی ایران، تهران: اختران
شایق، سیروس (1401). توانا بود هرکه دانا بود: علم، طبقه و تکوین جامعه مدرن ایرانی 1280- 1330، ترجمه مارال لطیفی، تهران: شیرازه
شریف‌امامی، جعفر (1387). خاطرات جعفر شریف‌امامی: نخست‌وزیر ایران (1339- 1340 و 1357) ویراستار حبیب لاجوردی (طرح تاریخ شفاهی ایران، مرکز مطالعات خاورمیانه دانشگاه هاروارد، مجلد 7)، تهران: صفحه سفید
شیرعلی، اسماعیل (1399). سیاست‌های تعدیل ساختاری دولت سازندگی و شاخص‌های فلاکت اقتصادی در ایران، جامعه‌شناسی سیاسی ایران، 3 (11)، 189- 214. doi.org/10.30510/psi.2020.201114.1062
صدر، سیدمحمدباقر (1359). طرح گسترده اقتصاد اسلامی، ترجمه فخرالدین شوشتری، تهران: انتشارات بدر
صورت مشروح مذاکرات مجلس بررسی نهایی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران: جلسه 1 تا 30 (مورخ 28/ 05/ 1358 تا 03/ 07/ 1358) (1361)، تهران: اداراه کل قوانین مجلس شورای اسلامی
طبیبیان، محمد (1386). عدالت اجتماعی و اقتصاد بازار، در اقتصاد و عدالت اجتماعی، با همکاری مسعود نیلی، موسی غنی‌نژاد و غلامعلی فرجادی، تهران: نشر نی
طبیبیان، محمد (1396). بازخوانی اسلوب‌های اندیشه علمی از عصر روشنگری تاکنون، تهران: دنیای اقتصاد
غنی‌نژاد، موسی (1377). تجددطلبی و توسعه در ایران معاصر، تهران: نشر مرکز
غنی‌نژاد، موسی (1391). اقتصاد به روایتی دیگر، تهران: دنیای اقتصاد
غنی‌نژاد، موسی (1394). آزادسازی و عملکرد اقتصادی، تهران: دنیای اقتصاد
غنی‌نژاد، موسی (1395). گفتارهایی در معرفت‌شناسی علم اقتصاد، تهران: دنیای اقتصاد
فوکو، میشل (1380). نظم گفتار: درس افتتاحی در کلژدو فرانس، ترجمه باقر پرهام، تهران: آگه
فوکو، میشل (1389). ایران: روح یک جهان بی‌روح و 9 گفتگوی دیگر با میشل فوکو، ترجمه نیکو سرخوش و افشین جهاندیده، تهران: نشر نی
فوکو، میشل (1400). تولد پزشکی بالینی: باستان‌شناسی نگاه پزشکی، ترجمه فاطمه ولیایی، تهران: نشر ماهی
فوکو، میشل. (1390). مؤلف چیست؟ در تئاتر فلسفه: گزیده‌ای از درسگفتارها، کوتاه‌نوشت‌ها، گفتگوها و...، ترجمه نیکو سرخوش و افشین جهاندیده، تهران: نشر نی
فوکو، میشل. (1392). تولد زیست‌سیاست: درس‌گفتارهای کلژدوفرانس، 1978- 1979، ترجمه رضا نجف‌زاده، تهران: نشر نی
کانت، ایمانوئل (1384). تمهیدات: مقدمه‌ای بر هر مابعدالطبیعه آینده که به‌عنوان یک علم عرضه شود، ترجمه حداد عادل، تهران: مرکز نشر دانشگاهی
کریمی، جلیل، منصوری، امید و رضایی، نادیه (1398). سیطره نظام بازار بر نظام آموزش عالی ایران، مطالعات جامعه‌شناختی، 26 (1)، 9- 38. 10.22059/jsr.2019.72840
کلاین، نائومی (1395). دکترین شوک: ظهور سرمایه‌داری فاجعه، ترجمه میرمحمود نبوی، تهران: اختران
کوزلک، راینهارت (1401). تاریخ مفهومی: بنیان‌های نوین نظریه تاریخ، ترجمه عیسی عبدی، تهران: فرهامه
کوزلک، راینهارت (1403). فضای تجربه و افق انتظار: دو مقوله تاریخی، ترجمه امیر صفری، سایت نقد اقتصاد سیاسی: https://pecritique.com
لیلاز، سعید (1392). موج دوم، مدرنیته آمرانه در ایران، تهران: نیلوفر
مجموعه سخنرانی‌های آیت‌الله خامنه‌ای (1403). زندگی جهادی: ره‌نامه 24، تهران: انتشارات انقلاب اسلامی
مرکز پژوهش‌های مجلس، سامانه قوانین: قانون حفاظت و توسعه صنایع ایران، مصوب 10/ 04/ 1358
مشایخی، عادل (1401). تبارشناسی خاکستری است: تأملاتی درباره روش فوکو، تهران: نشر نی
مصلی‌نژاد، عباس (1400). آسیب‌شناسی توسعه اقتصادی ایران: برنامه‌های اول تا چهارم توسعه اقتصادی...، تهران: اختران
مطهری، مرتضی (1377 الف). مجموعه آثار: توحید (جلد بیستم)، تهران: صدرا
مطهری، مرتضی (1377 ب). مجموعه آثار: جهان‌بینی الهی و جهان‌بینی مادی (جلد بیست‌وسوم)، تهران: صدرا
مطهری، مرتضی (1377 پ). مجموعه آثار: حق و باطل: به‌ضمیمه احیای تفکر اسلامی (جلد بیست‌وچهارم)، تهران: صدرا
نیلی، مسعود و کریمی، محسن (1386). برنامه‌ریزی در ایران: تحلیلی تاریخی با تمرکز بر تحولات نقش و جایگاه سازمان برنامه و بودجه، تهران: نشر نی
هایک، فردریش فون (1393 الف). قانون، قانون‌گذاری و آزادی: گزارشی جدید از اصول آزادیخواهانه عدالت و اقتصاد سیاسی (قواعد و نظم)، ترجمه مهشید معیری و موسی غنی‌نژاد، تهران: دنیای اقتصاد
هایک، فردریش فون (1393 ب). قانون، قانون‌گذاری و آزادی: گزارشی جدید از اصول آزادیخواهانه عدالت و اقتصاد سیاسی (سراب عدالت اجتماعی)، ترجمه مهشید معیری و موسی غنی‌نژاد، تهران: دنیای اقتصاد
هورتا دسوتو، خسوس (1394). اقتصاد مکتب اتریش: نظم بازار و خلاقیت کارآفرینانه، ترجمه محمود متوسلی و مهرزاد سعیدی‌کیا، تهران: نشر چشمه
یگانه، محمد (1384). خاطرات محمد یگانه: رییس کل بانک مرکزی و... (طرح تاریخ شفاهی ایران، مرکز مطالعات خاورمیانه دانشگاه هاروارد)، به کوشش حبیب لاجوردی، تهران: ثالث
 
Abazari, Y. (2021). Market Fundamentalism. Tehran: University of Tehran Press (In Persian)
Abazari, Y., & Parnian, H. (2015). The Establishment of the Niavaran Educational School: The History of Creating State Institutions for Teaching Management and Free Market Economics. Sociological Studies, 22(2), 151-176 (In Persian). 10.22059/jsr.2016.57039
Abtahi, A. (1992). Memoirs of Abtahi (Two Volumes). Written by Alireza Orooji. Tehran: Elmi Publications (In Persian)
Adorno, T. W. (2021). Adorno's Negative Dialectics: Philosophy and the Possibility of Critical Rationality Translated by Masoudi. A. Tehran: Sib-e Sorkh Publications (In Persian)
Adorno, T. W. (2022). Philosophy and Sociology. Translated by Nicholas Walker, Edited by Drik Braunstein, Cambridge: Polity Press
Ahmad-i Amoui, B. (2021). The Political Economy of the Islamic Republic: A Collection of Interviews. Tehran: Ketab-e Parseh Publishing (In Persian)
Akerstrom Anderson, N. (2003). Discursive Analytical Strategies: Understanding Foucault, Koselleck, Laclau, Lumann. Bristol: Policy Press
 Ashraf, A. (1980). Historical Obstacles to the Development of Capitalism in Iran: The Qajar Period. Tehran: Zamineh Publications (In Persian)
Azadarmaki, A., Kousheshi, M., & Parvaei, Sh. (2021). A Critical Approach to the Commodification of Health and the Exclusion of Impoverished Elderly. Social Studies and Research in Iran, 10(1), 175-212 (In Persian). 10.22059/jisr.2020.279953.857
Behdad, S., & Behrooz, M. (2014). Class and Labor in Iran. Translated by Motahed, M. Tehran: Agah Publications (In Persian)
Behkami, M. M. (2001). The Iranian Economy in the Context of Globalization. Tehran: Nashr-e Ney (In Persian)
Chomsky, N. (2000). Profit Over People: Neoliberalism and Global Order. Translated by Mortazavi, H. Tehran: Digar Publishing (In Persian)
Cronin, S. (2021). Social Histories of Iran: Modernism and Marginality in the Middle East, New York: Cambridge University Press
Darkesh, M. (2019). Corona and the Political Economy of Corona. Naqd-e Eqtesad-e Siasi Website. Retrieved from https://pecritique.com (In Persian)
Darkesh, M. (2020). The Political Economy of the Health System in Iran. Naqd-e Eqtesad-e Siasi Website. Retrieved from https://pecritique.com (In Persian)
Darkesh, M., & Firoozabadi, S. A. (2023). A Critical Study of Neoliberal Transformations in Public Education in Post-Revolutionary Iran. Social Studies and Research in Iran, 12(1), 1-24. (In Persian). 10.22059/jisr.2022.343647.1313
Dreyfus, H. L., & Rabinow, P. (2021). Michel Foucault: Beyond Structuralism and Hermeneutics. Translated by Bashiriyeh, H. Tehran: Nashr-e Ney. (In Persian)
Elden, S. (2001). Mapping the Present: Heidegger, Foucault and the Project of a Spatial History, New York: Continuum
Foucault, M. (2001). The Order of Discourse: Inaugural Lecture at the Collège de France Translated by Parham, B. Tehran: Agah Publications. (In Persian)
Foucault, M. (2010). Iran: The Spirit of a World without Spirit & Nine Other Conversations with Michel Foucault. Translated by Sarkhosh, N. & Jahandideh, A. Tehran: Nashr-e Ney. (In Persian)
Foucault, M. (2011). What is an Author? In Theatre of Philosophy: A Selection of Lectures, Short Writings, Interviews, etc. translated by Sarkhosh, N. & A Jahandideh, A. Tehran: Nashr-e Ney. (In Persian)
Foucault, M. (2013). The Birth of Biopolitics: Lectures at the Collège de France, 1978-1979. Translated by Najafzadeh, R. Tehran: Nashr-e Ney. (In Persian)
Foucault, M. (2021). The Birth of the Clinic: An Archaeology of Medical Perception. Translated by Valiai, F. Tehran: Mahi Publishing. (In Persian)
Gerstle, G. (2022). The rise and Fall of Neoliberalism Order: America and the World in the Free Market Era, New York: Oxford University Press
Ghaninejad, M. (1998). Modernism and Development in Contemporary Iran. Tehran: Markaz Publishing. (In Persian)
Ghaninejad, M. (2012). Economics Told Differently. Tehran: Donya-e Eqtesad Publishing. (In Persian)
Ghaninejad, M. (2015). Liberalization and Economic Performance. Tehran: Donya-e Eqtesad Publishing. (In Persian)
Ghaninejad, M. (2016). Discourses on the Epistemology of Economics. Tehran: Donya-e Eqtesad Publishing. (In Persian)
Hayek, F. A. (2014a). Law, Legislation and Liberty: A New Statement of the Liberal Principles of Justice and Political Economy (Rules and Order). Translated by Moeiri. M. & Ghaninejad, M. Tehran: Donya-e Eqtesad Publishing. (In Persian)
Hayek, F. A. (2014b). Law, Legislation and Liberty: A New Statement of the Liberal Principles of Justice and Political Economy (The Mirage of Social Justice). Translated by Moeiri. M. & Ghaninejad, M. Tehran: Donya-e Eqtesad Publishing. (In Persian)
Horta de Soto, J. (2015). The Austrian School: Market Order and Entrepreneurial Creativity Translated by Motavaseli, M. & Sa'eedi Kia, M. Tehran: Cheshmeh Publishing. (In Persian)
Kant, I. (2005). Prolegomena to Any Future Metaphysics That Will Be Able to Present Itself as a Science. Translated by Haddad Adel, Gh. Tehran: Markaz-e Nashr-e Daneshgahi. (In Persian)
Karimi, J., Mansouri, O., & Rezaei, N. (2019). The Domination of the Market System over Iran's Higher Education System. Sociological Studies, 26(1), 9-38. (In Persian) 10.22059/jsr.2019.72840
Klein, N. (2016). The Shock Doctrine: The Rise of Disaster Capitalism. Translated by Nabavi, M. M,. Tehran: Akhtaran Publishing. (In Persian)
Koselleck, R. (2022). Conceptual History: Foundations of a New Theory of History. Translated by Abdi, E.). Tehran: Farhameh Publishing. (In Persian)
Koselleck, R. (2024). Space of Experience and Horizon of Expectation: Two Historical Categories. Translated by Safari, A. Naqd-e Eqtesad-e Siasi Website. https://pecritique.com (In Persian)
Lilaaz, S. (2013). The Second Wave: Authoritarian Modernity in Iran. Tehran: Niloufar Publishing. (In Persian)
MacLeod, R. (1987). On Visiting the ‘Moving Metropolis’: Reflections on the Architecture of Imperial Science, in Scientific Colonialism: A Cross- Cultural Comparision, edited by Nathan Reingold and Marc Goldenberg, Washington D. C: Smithsonian Institution Press
Meshkouhi, A. (2022). Genealogy is Gray: Reflections on Foucault's Method. Tehran: Nashr-e Ney. (In Persian)
Mosalla-Nezhad, A. (2021). Pathology of Iran's Economic Development: The First to Fourth Economic Development Plans.... Tehran: Akhtaran Publishing. (In Persian)
Motahhari, M. (1998 A). Collected Works: Monotheism (Vol. 20). Tehran: Sadra Publications. (In Persian)
Motahhari, M. (1998 B). Collected Works: Theistic vs. Materialistic Worldview (Vol. 23). Tehran: Sadra Publications. (In Persian)
Motahhari, M. (1998 C). Collected Works: Truth and Falsehood: Including The Revival of Islamic Thought (Vol. 24). Tehran: Sadra Publications. (In Persian)
Nili, M., & Karimi, M. (2007). Planning in Iran: A Historical Analysis Focusing on the Evolution of the Role and Position of the Planning and Budget Organization. Tehran: Nashr-e Ney. (In Persian)
Pahlavi, M. R. (1966). The White Revolution. Tehran: Pahlavi Royal Library. (In Persian)
Pesaran, M. H. (1982). The System of Dependent Capitalism in Pre- Revolutionary Iran, international Journal of Middle East Studies, 14 (4): pp 501- 522
Rahaman-zadeh Heravi, M. (2018). A Look at the Political Economy of Iran. Tehran: Akhtaran Publishing. (In Persian)
Sadr, Ayatollah S. M. (1980). Our Economics (A Broad Outline of Islamic Economics). Translated by Shoushtari, F. Tehran: Badr Publications. (In Persian)
Salehi- Isfahani, D. (1989). The Political Economy of Credit Subsidy in Iran, 1973- 1978, International Journal of Middle East Studies, 21 (3), pp: 359- 379
Sha'eri, S. (2022). Knowledge is Power: Science, Class, and the Formation of Modern Iranian Society, 1901-1951. Translated by Latifi, M. Tehran: Shirazeh Publishing. (In Persian)
Sharif-Emami, J. (2008). Memoirs of Jafar Sharif-Emami: Prime Minister of Iran (1960-1961 & 1978). Edited by Ladjevardi, H (Harvard University Iranian Oral History Project, Center for Middle Eastern Studies, Vol. 7). Tehran: Safeh-ye Sefid Publishing. (In Persian)
Shira'ali, A. (2020). The Structural Adjustment Policies of the Construction Government and Economic Misery Indexes in Iran. Iranian Political Sociology, 3(11), 189-214. (In Persian). doi.org/10.30510/psi.2020.201114.1062
Tabibian, M. (2007). Social Justice and Market Economy. In Economics and Social Justice (In collaboration with Nili, M., Ghaninejad, M., & Farjadi, G). Tehran: Nashr-e Ney. (In Persian)
Tabibian, M. (2017). Rereading the Methods of Scientific Thought from the Enlightenment to the Present. Tehran: Donya-e Eqtesad Publishing. (In Pesian)
Tavassoli, M. (1994). Privatization or the Optimal Combination of State and Market. Tehran: Institute for Business Studies and Research. (In Persian)
Yeganeh, M. (2005). Memoirs of Mohammad Yeganeh: Governor of the Central Bank and... (Harvard University Iranian Oral History Project, Center for Middle Eastern Studies). Edited by Ladjevardi, H. Tehran: Sales Publishing. (In Persian)
Statement of the Second Phase of the Revolution, Addressed to the Iranian Nation; On the Occasion of the Fortieth Anniversary of the Victory of the Islamic Revolution (2018). Tehran: Office for the Preservation and Publication of the Works of Ayatollah Khamenei (In Persian)
Verbatim Report of the Proceedings of the Assembly for the Final Review of the Constitution of the Islamic Republic of Iran: Sessions 1 to 30 (Dated 19/08/1979 to 25/09/1979) (1982). Tehran: Directorate-General of Laws, Islamic Parliament of Iran (In Persian)
Parliament Research Center, Legal Database: Law on the Protection and Development of Iranian Industries, Ratified on 01/07/1979 (In Persian)
Collection of Speeches by Ayatollah Khamenei (2024–2025). Jihadi Lifestyle: Guidebook 24, Tehran: Islamic Revolution Publications (In Persian).
مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران
دوره 11، شماره 4 - شماره پیاپی 45
زمستان 1401
دی 1401
صفحه 51-71

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار