شوتی‌سواری به‌مثابه استراتژی بقا: تجربه زیسته جوانان حاشیه‌نشین لرستان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری بررسی مسائل اجتماعی ایران، دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان،ایران

2 استاد گروه علوم اجتماعی، دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

10.22059/jisr.2025.393507.1612

چکیده

استان لرستان به‌عنوان یکی از مناطق کمتر توسعه‌یافته کشور، با مشکلات ساختاری در اقتصاد و کمبود فرصت‌های شغلی رسمی مواجه است. این وضعیت باعث رشد اشتغال در بخش غیررسمی و شکل‌گیری پدیده‌هایی مانند «شوتی‌سواری» در میان بسیاری از جوانان حاشیه‌نشین شده است. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و بهره‌گیری از روش پدیدارشناسی، به بررسی تجربه زیسته افرادی می‌پردازد که وارد این حرفه شده‌اند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۴ نفر از شوتی‌سواران در لرستان گردآوری شده و با استفاده از تکنیک تحلیل مضمون تحلیل شده‌اند.

یافته‌ها نشان می‌دهد شوتی‌سواری، پدیده‌ای برخاسته از نابرابری‌های ساختاری و توزیع ناعادلانه فرصت‌هاست. این افراد قربانی سیستم‌های نهادی ناکارآمد هستند. همچنین شوتی‌سواری تنها یک انتخاب فردی یا تصمیم شخصی نیست، بلکه پاسخی است به مجموعه‌ای از فشارهای ساختاری و اجتماعی از جمله؛ بیکاری، فقر اقتصادی، فرهنگ ماجراجویانه مردانه، دسترسی آسان به این کار، تبعیض در توزیع منابع و فرصت‌های اقتصادی، میل به کسب درآمد، و حمایت ضمنی شبکه‌های اجتماعی از این پدیده. برای بسیاری از این جوانان، شوتی‌سواری نوعی«استراتژی بقا» در برابر ساختارهای ناعادلانه و محدودکننده به‌شمار می‌آید. نبود فرصت‌های شغلی و محرومیت‌های مزمن، جوانان حاشیه‌نشین را به سمت فعالیت‌های غیررسمی و پرخطر سوق داده است؛ فعالیت‌هایی که هرچند از نظر قانونی غیرمجاز هستند، اما از دید خود آن‌ها، راهی برای «بقا» محسوب می‌شود. همچنین، برخوردهای سلبی نهادهای رسمی و نگاه تهدیدآمیز به این افراد، به تداوم طرد و حاشیه‌نشینی آن‌ها دامن زده است. این پژوهش بر ضرورت توجه به ریشه‌های اجتماعی و اقتصادی این پدیده و بازنگری در سیاست‌های موجود تأکید دارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

“Shuti Riding as a Survival Strategy: The Lived Experience of Marginalized Youth in Lorestan”

نویسندگان [English]

  • Amin Roshan Pour 1
  • Asadullah Naqdi 2
1 PhD student in the study of Iranian social issues, Faculty of Economics and Social Sciences, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran
2 Professor, Department of Social Sciences, Faculty of Economics and Social Sciences, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran.
چکیده [English]

Lorestan Province, as one of the less developed regions in Iran, faces structural economic problems and a lack of formal employment opportunities. This situation has led to a rise in informal employment and the emergence of phenomena such as “shooti-savaari” (illegal high-speed transport), particularly among marginalized youth.

This qualitative study, using a phenomenological approach, explores the lived experiences of individuals involved in this occupation. Data were collected through semi-structured interviews with 14 shooti drivers in Lorestan and analyzed using thematic analysis techniques.

The findings reveal that shooti-savaari is a phenomenon rooted in structural inequalities and the unjust distribution of opportunities. These individuals are victims of inefficient institutional systems rather than being responsible for their circumstances. Furthermore, shooti-savaari is not merely a personal choice or individual decision; it is a response to a range of structural and social pressures, including unemployment, economic poverty, a masculine adventurous culture, easy access to this work, discrimination in resource and opportunity distribution, the desire to earn income, and implicit support from social networks.

For many of these young people, shooti-savaari serves as a “survival strategy” in the face of unjust and restrictive structures. The absence of job opportunities and chronic deprivation have pushed marginalized youth toward informal and high-risk activities—activities that, while illegal from a legal standpoint, are seen by the individuals themselves as a means of “survival.”

Moreover, repressive responses from official institutions and the stigmatizing view toward these individuals have further entrenched their marginalization and exclusion. This study emphasizes the need to address the social and economic roots of this phenomenon and to reconsider current policies.

کلیدواژه‌ها [English]

  • "
  • Marginalized youth, structural discrimination, shooti rides, survival strategy, Lorestan."