موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی (دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران) مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران 2322-5254 7 3 2018 09 23 Intergenerational Transformation in the Academic Life of University Professors تحول میان‌نسلی در زندگی علمی استادان دانشگاه 413 439 68985 10.22059/jisr.2018.255505.660 FA زهرا محمدی استادیار گروه علوم اجتماعی دانشگاه پیام‌نور 0000000158324460 مقصود فراستخواه دانشیار گروه آموزش عالی مؤسسة پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی Journal Article 2018 04 08 For a long time, academic life in Iran has been a controversial issue, and the educational and research performance of academics has been subject to significant and controversial changes. Some lawsuits have shown the loss of academic values, academic norms, academic responsibilities, and other changes. For Iranian society, these issues are of vital importance in a world where life has become more and more knowledgeable and its study is necessary. This paper studies the evolution of scientific life between three generations of university professors by qualitative method and using the theory based on “GT”. Scholars were selected in the framework of a targeted sample among the professors of all three comprehensive universities in Tehran (Tehran, Tarbiat Modares and Shahid Beheshti). Required data were obtained through deep and semi-structured exploratory interviews with theoretical saturation by 52 samples, and were analyzed using Atlas-based software. Results showed that the professors had different strategies in their interaction with the causal, environmental and background conditions; First-generation masters were accustomed to educational and elitist universities, and education with them was more important than research, and had a good relationship with their students. Full-time residence on campus is a habit for them by turning the university toward research. Second-generation masters are focusing on a combination of education and research, and some of them have led to applied large projects. Third generation professors have been naturally materialized. Their craftiness has led to a reduction in campus accommodation, and the professor seeks to establish knowledge-based companies and socialize student business students in order to earn knowledge of wealth production. The result of these strategies is the decline of norms to the importance of the affair and the interest of the scientific profession. Despite the differences between the three generations, they share common concerns, including: political dominance over academic affairs, quantity domination and quality decline, weakness of social interactions, formal paper writing, unplanned and uneven extension of higher education, weak academic international cooperation, and weakness of social capital. مدت‌هاست که زندگی دانشگاهی در ایران با مناقشه روبه رو شده و عملکرد آموزشی و پژوهشی دانشگاهیان درگیر تغییراتی مهم و بحث‌انگیز شده است. در این میان، برخی دعاوی بیانگر رنگ‌باختن ارزش‌ها، هنجارها و مسئولیت‌های دانشگاهی و دیگر تغییرات شده‌اند. این مسائل برای ایران، آن هم در دنیایی که زندگی بیش‌ازپیش دانش‌بر شده است، اهمیتی حیاتی دارد و مطالعة آن ضروری است. هدف پژوهش حاضر، تحول زندگی علمی میان سه نسل از استادان دانشگاه است که با استفاده از روش کیفی و نظریة مبنایی صورت گرفته است. مشارکت‌کنندگان در چارچوب نمونة هدفمند از میان استادتمام‌های سه دانشگاه جامع (دانشگاه‌های تهران، تربیت‌مدرس و شهید‌بهشتی) انتخاب شده‌اند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های اکتشافی عمیق و نیمه‌ساختمند در حد اشباع نظری با کمک 52 نمونه فراهم شد و تحلیل آن با استفاده از نرم‌افزار اطلس‌تی.‌آی صورت گرفت. براساس یافته‌ها، استادان در تعامل با شرایط علی، محیطی و زمینه‌ای راهبردهای متفاوتی داشته‌اند. نسل اول با دانشگاه‌های آموزشی و نخبه‌گرایانه خو گرفته‌اند و آموزش نزد آن‌ها بیش از پژوهش اهمیت دارد. همچنین ارتباط آن‌ها با دانشجویانشان استادشاگردی است و اقامت تمام‌وقت در پردیس عادتی علمی برای آن‌هاست. استادان نسل دوم با چرخش دانشگاه به سمت پژوهش، به ترکیبی از آموزش و پژوهش پرداخته‌اند و برخی از آن‌ها به‌سوی پروژه‌های کاربردی و طرح‌های بزرگ سوق پیدا کرده‌اند، اما استادان نسل سوم به‌نوعی مادیات‌گرا شده‌اند و چندپیشه‌گرایی آن‌ها اقامت آن‌ها را در پردیس کاهش داده است. این استادان به‌دنبال تأسیس شرکت‌های دانش‌بنیان و اجتماعی‌سازی کسب‌وکار دانشجویی هستند تا از علم تولید ثروت کنند. نتیجة این راهبردها بیانگر افول هنجارها تا اهمیت امور صنفی و منفعت‌طلبی از حرفة علمی است. با وجود تفاوت‌های این سه نسل، نگرانی‌های مشترکی در میان آن‌ها وجود دارد. از جمله غلبة امر سیاسی بر امر دانشگاهی، سیطرة کمیت و افت کیفیت، ضعف تعاملات اجتماعی، مقاله‌گرایی صوری، گسترش بی‌رویه و ناموزون آموزش عالی، ضعف همکاری‌های علمی بین‌المللی و ضعف سرمایه‌های اجتماعی.

موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی (دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران) مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران 2322-5254 7 3 2018 09 23 Future Study of Environmental Culture by Scenario Exploration and Validation (Case Study: Isfahan City) آینده‌پژوهی فرهنگ زیست‌محیطی با روش اکتشاف و اعتباریابی سناریو (مورد مطالعه: شهر اصفهان) 441 468 68986 10.22059/jisr.2018.250424.627 FA سیدسعید زاهد زاهدانی دانشیار گروه جامعه‌شناسی دانشکدة اقتصاد، مدیریت و علوم‌اجتماعی دانشگاه شیراز بهزاد حکیمی‌نیا دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی دانشگاه شیراز منصور طبیعی استادیار گروه جامعه‌شناسی دانشکدة اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی دانشگاه شیراز علی گلی دانشیار گروه جامعه‌شناسی، دانشکدة اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی دانشگاه شیراز Journal Article 2018 03 17 This paper is aimed to future environmental study of Iran by exploring and validating the scenario in Isfahan by hybridization or hybridization. The analysis was carried out at two qualitative and quantitative levels. In the qualitative section, which is the grounded technique of the theory, the basis of the discovery of scenarios, using the experiences of environmental experts. The results of data analysis were presented based on the triple coding steps and in the open coding process, more than 245 propositions significant and 134 corresponding concepts were extracted, and in the next step, 72 subcategories of these corresponding concepts were extracted. In the subcategory, there are two types of categorization which relates to the scenarios of the Iranian-Islamic model of progress and the Western model of development, which includes 27 subcategories, and other hands on the future scenarios of environmental culture, which includes 45 subcategories. Finally, due to the conceptual relationship between the categories together in the pivotal coding stage, three categories of issues for future scenarios of environmental culture and eight core categories for development and development scenarios were developed in the form of a model. Then, the model of structural equation modeling algorithm was tested. Findings of the qualitative section of the research showed that, in terms of contributing to the research, optimistic, probable and pessimistic scenarios of the future of environmental culture based on the development of two patterns of Iranian Islamic model scenarios were the progress and western pattern of development. In the quantitative section, statistical results show that the effect of each of the scenarios of the Islamic Iranian model of development and scenarios of the western pattern of development has been significant on the future scenarios of environmental culture with coefficients 0.46 and 0.81. در پژوهش حاضر به روش ترکیبی یا آمیخته، آینده‌پژوهی فرهنگ زیست‌محیطی ایران با اکتشاف و اعتباریابی سناریو در شهر اصفهان صورت گرفته و تحلیل یافته‌ها در دو سطح کیفی و کمی انجام شده است. در بخش کیفی که تکنیک گراندد تئوری مبنای اکتشاف سناریوها بوده، تجارب متخصصان زیست‌محیطی در نتایج تحلیل داده‌ها براساس مراحل سه‌گانه کدگذاری به‌کار رفته است. در مرحلة کدگذاری باز، بیش از 245 گزارة معنادار و 134 مفهوم متناظر، و در مرحلة بعد 72 مقولة فرعی از این مفاهیم متناظر استخراج شد. در مرحلة مقولات فرعی دو نوع دسته‌بندی وجود دارد. دسته‌ای به سناریوهای الگوی ایرانی-اسلامی پیشرفت و الگوی غربی توسعه ارتباط دارد که شامل 27 مقولة فرعی است و دسته‌ای دیگر به سناریوهای آیندة فرهنگ زیست‌محیطی، شامل 45 مقولة فرعی مربوط است. درنهایت به‌دلیل ارتباط مفهومی مقولات با هم در مرحلة کدگذاری محوری، 3 مقولة محوری برای سناریوهای آیندة فرهنگ زیست‌محیطی و 8 مقولة محوری برای سناریوهای پیشرفت و توسعه در قالب یک مدل به‌دست آمد. سپس معادلة ساختاری الگوی فوق با روش کمی مدل‌سازی آزموده شد. براساس یافته‌های بخش کیفی پژوهش، از نظر مشارکت‌کنندگان در پژوهش سناریوهای خوش‌بینانه، محتمل و بدبینانه، آیندة فرهنگ زیست‌محیطی بر پایة توسعة سناریوهای الگوی ایرانی-اسلامی پیشرفت و الگوی غربی توسعه است. نتایج آماری بخش کمی نیز نشان می‌دهد اثر هریک از سناریوهای الگوی ایرانی-اسلامی پیشرفت و الگوی غربی توسعه، بر سناریوهای آیندة فرهنگ زیست‌محیطی با ضرایب 46/0 و 81/0 معنادار است.

موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی (دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران) مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران 2322-5254 7 3 2018 09 23 Exploring the Effect of Situation and Place on Change in Personal Space Border (Case Study: Dezful Traditional Bazaar) واکاوی تأثیر موقعیت و مکان بر تغییر مرز فضای شخصی (با نگاهی بر بازار سنتی دزفول) 469 495 68987 10.22059/jisr.2018.250419.628 FA محسن تابان استادیار دانشکدة معماری و شهرسازی دانشگاه صنعتی جندی‌شاپور دزفول، ایران زینب حیاتی مدرس دانشکدة معماری و شهرسازی دانشگاه صنعتی جندی‌شاپور دزفول نسیم حامد مدرس مؤسسه آموزش عالی سراج، ایران Journal Article 2018 01 16 Personal space surveillance is dynamic, and flexibility level of personal space varies with the change in position. Measuring the impact of situational factors on the personal space requires careful study in this regard which has not been taken into account in the internal studies accordingly. This study seeks to identify the location dependent component, and identifies the main variables affecting the boundaries of personal space. This paper on the basis of purpose is an applied theoretical and by method is correlational by survey and statistical analyses. Traditional Dezful bazaar have been selected as the case study. In this paper, each effective variants on personal space border in the traditional Dezful Bazaar are investigated through the factor analysis and each variant are located in a factor which has a significant unity together. Results while preparing a practical model shows main factors affecting personal space in the traditional Dezful bazaar which are physical-structural with 0.41%, perceptual-semantic with 0.35%, and activity-behavioral with 0.24% of the total score. Using this model, prioritization of interventions can be made to improve place design with higher Desirability and better Congestion control. In such places, users can have adequate supervision over the boundaries of their own personal space. نظارت بر فضای شخصی امری پویاست. با تغییر موقعیت میزان انعطاف‌پذیری فضای شخصی نیز تغییر می‌کند. سنجش میزان تأثیر عوامل موقعیتی بر فضای شخصی، به مطالعة دقیق نیازمند است که در مطالعات داخل کشور به این مقوله توجهی نشده است. براین‌اساس، در پژوهش حاضر مؤلفه‌های وابسته به مکان و متغیرهای اصلی مؤثر بر مرز فضای شخصی شناسایی شد. این پژوهش نظری-کاربردی است که به روش علی-ارتباطی انجام شده است. برای آزمون نتایج مطالعات نظری و مطالعات میدانی، محدودة بازار سنتی دزفول انتخاب شده است. در این پژوهش با تحلیل عاملی، هریک از متغیرهای تأثیرگذار بر مرز فضای شخصی از دیدگاه صاحب‌نظران، در بازار سنتی دزفول ارزیابی شد و هر متغیر در عاملی که با آن اشتراکات معنادار دارد قرار گرفت. یافته‌های این مطالعه ضمن ارائة مدلی کاربردی نشان می‌دهد عامل کالبدی-ساختاری با 41/. درصد، عامل ادراکی-معنایی با 35/. درصد و عامل فعالیتی-رفتاری با 24/. درصد تأثیر بر مرز فضای شخصی، مهم‌ترین عوامل اصلی مؤثر بر مرز فضای شخصی را شکل می‌دهند. استفاده از این مدل می‌تواند راهنمای مؤثری برای طراحی مکان‌هایی با درجة مطلوبیت بالا و تعدیلگر ازدحام باشد که در آن‌ها کاربران می‌توانند نظارت کافی بر مرزهای فضای شخصی خود داشته باشند.

موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی (دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران) مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران 2322-5254 7 3 2018 09 23 Sociological Study of Social Life of Zoroastrian in City of Tehran as a Religious Minority بررسی جامعه‌شناختی زیست اجتماعی زرتشتیان شهر تهران به‌عنوان یک اقلیت مذهبی 497 522 68988 10.22059/jisr.2018.251488.640 FA سید حسین سراج‌زاده دانشیار جامعه‌شناسی دانشگاه خوارزمی، تهران سمیه مومنی دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی دانشگاه تهران هادی درویشی دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی دانشگاه مازندران، بابلسر Journal Article 2018 01 29 The religious minorities problems have become the common controversial issues of western societies by factors such as immigration, pluralism, and interconnectivity from the 1970s. One of these issues of religious minorities has been their social life. Meanwhile, the question arises as to how the social life of minorities is in the Iranian society, which has an Islamic state. This paper is to study the Zoroastrian social life status in Tehran using observation, participation, in-depth interviews and documentary studies methods. Zoroastrian social life were examined among the four categories of “causes of Zoroastrian population decline”, “differentiation between oneself and another”, “marginalization” and “actions for social recognition”. Results show that Zoroastrians try to increase the sense of belonging and solidarity among themselves through the non-acceptance of non-Zoroastrians in their communities, the avoidance of marriage with non-Zoroastrians, the efforts to live in their particular regions and the education of their kids in special Zoroastrian schools. Zoroastrians also try to live in a totally peaceful way among the Iranian Muslim community to maintain their religion and to be recognized in society, and not to lose their legal rights. Therefore, it seems that they have a special status in their social life environment, and are not subject to any of the two patterns of assimilation and multiculturalism. مسائل اقلیت‌های دینی از دهة هفتاد میلادی به این‌سو، به‌واسطة عواملی از جمله مهاجرت، تکثرگرایی و درهم‌آمیختگی به مسائل عمومی و چالش‌برانگیز جوامع غربی تبدیل شده است که یکی از این‌ها نحوة زیست اجتماعی آنان محسوب می‌ِشود. براین‌اساس این پرسش مطرح می‌شود که زیست اجتماعی اقلیت‌ها در جامعة ایران با داشتن حکومت اسلامی چگونه است؟ در مقالة پیش‌رو نحوة زیست اجتماعی زرتشتیان شهر تهران با استفاده از روش‌های مشاهده، مشاهده همراه با مشارکت، مصاحبة عمیق و مطالعات اسنادی بررسی شد. زیست اجتماعی زرتشتیان از خلال چهار مقولة «علل کاهش جمعیت زرتشتیان»، «تمایز میان خود و دیگری»، «به‌حاشیه رانده‌شدن» و «کنش‌ها برای به‌رسمیت شناخته‌شدن اجتماعی» تحلیل شد. نتیجه اینکه زرتشتیان سعی می‌کنند برای حفظ دین خود، به‌رسمیت شناخته‌شدن در جامعه و از دست ندادن حقوق قانونی، به شکلی کاملاً مسالمت‌آمیز در میان جامعة مسلمان ایرانی به زیست آرام خود ادامه دهند؛ بنابراین، به‌نظر می‌رسد زرتشتیان در زمینة زیست اجتماعی، وضعیت خودویژه‌ای دارند و مشمول هیچ‌یک از دو الگوی همانندگری و چندفرهنگ‌گرایی نیستند.

موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی (دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران) مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران 2322-5254 7 3 2018 09 23 Housing, Immigration and Popular Neighborhoods; Survival and Promotion Strategies among Urban Low-Income Immigrants (Case Study: An Immigrant Family in Khazaneh Neighborhood of Tehran) مسکن، مهاجرت و محله‌های مردمی؛ راهبردهای بقا و ارتقا در میان مهاجران کم‌درآمد شهری (مطالعۀ موردی: خانوادۀ مهاجر ساکن محلۀ خزانه در تهران) 523 552 68989 10.22059/jisr.2018.250008.621 FA پروین قاسمی دانشجوی دکتری انسان‌شناسی دانشگاه تهران Journal Article 2018 01 10 Immigration is a process which does not end with the arrival of immigrants to the target. Focusing on immigrant narratives and extracting immigration and survival strategies are essential to completing immigration research. This paper focusing on the migration process of one of the Azerbaijani families resident in Tehran from an anthropological point of view and with a narrative analysis method to survival and promotion of life among some of the low-income immigrants in the city. Results show that immigration dynamism has been denied in its definition. This concept goes immigration beyond the staged migration (from village to small town, and from there to larger cities), returning migration (returning migrant to the village due to the sameness of urban and rural lives), and spatial or periodic migration (seasonal residence in city and village). Moreover, this study shows that attracting low-income urban migrants in the city takes about two to three decades. They quietly equip themselves with survival and prompting strategies. One of these strategies revolves around housing and a variety of low-income neighborhoods. مهاجرت پدیده‌ای است که با رسیدن مهاجران به مقصد خاتمه نمی‌یابد و سال‌ها پس از آن ادامه دارد. آنچه در تکمیل پژوهش‌های مهاجرت مهم است، تمرکز بر روایت‌های مهاجران، استخراج مراحل مهاجرت و راهبردهای بقاست. در پژوهش حاضر با تمرکز بر تجربة مهاجرت یکی از خانواده‌های آذری‌زبان مقیم تهران، شیوه‌های بقا و ارتقای زندگی در میان بخشی از مهاجران کم‌درآمد شهری از منظر انسان‌شناختی و با روش تحلیل روایت بررسی شد. براساس نتایج، مفهوم پویایی مهاجرت در تعاریف این پدیده نادیده گرفته شده است. در این مفهوم، مهاجرت از کوچ‌کردن پله‌وار (از روستا به شهر کوچک و از آنجا به شهرهای بزرگ‌تر)، مهاجرت رجعی یا برگشتی (بازگشت مهاجر به روستا به‌دلیل تفاوت‌نداشتن زندگی شهر و روستا) و مهاجرت چرخ‌واری یا دوره‌ای (سکونت فصلی در شهر و روستا) فراتر می‌رود. همچنین این پژوهش نشان می‌دهد جذب مهاجران کم‌درآمد شهری، تقریباً دو تا سه دهه زمان می‌برد؛ زیرا مهاجران به‌شکلی آرام خود را به چشم‌انداز و راهبردهای بقا و ارتقا مجهز می‌کنند که یکی از این راهبردها مسکن و انواع محله‌های متناسب با کم‌درآمدهاست.

موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی (دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران) مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران 2322-5254 7 3 2018 09 23 Higher Education Challenges about Ethnicity and Policy Making Strategies چالش‌های نظام آموزش عالی در موضوع قومیت و راهبردهای سیاست‌گذاری 553 577 68990 10.22059/jisr.2018.243469.575 FA اسماعیل بلالی دانشیار گروه علوم اجتماعی دانشگاه بوعلی‌سینای همدان سیده فاطمه محبی دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی، مسائل اجتماعی ایران، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز Journal Article 2017 12 09 High level documents assessment suggests lack of clear policies on the issues of ethnic groups in the country’s higher education system. Ignoring the existence of different identities and ethnic diversity in academic environments, as well as the failure to identify and introduce the cultures of different ethnic groups, have consequences and challenges in higher education. In this regard, this paper is to explore the challenges of higher education system in the issue of ethnicity and ethnic policy making strategies by using Delphi qualitative study. So, semi-structured interviews were made with 15 faculty members and cultural experts from universities of different ethnic backgrounds and different academic disciplines and grades, who had studied ethnicity. The analysis of qualitative data by “thematic analysis” shows that the challenges of higher education in discussing ethnicity are in three fields: political, educational, and cultural. The most important challenges encountered in the political arena are: paradoxical showing the strengthening of ethnic identity against national identity, the probability of ethnocentrism in universities, style-centered manner of chiefs and managers on ethnicity, the politicization of ethnicity in universities and non-academic exposure to ethnicity at the university. In the field of ethnicity and education, universities faced challenges such as non-academic encounter with the subject of ethnicity at the university, educational justice, mother language education, the establishment of the field of ethnic literature and native-selection of students and professors. Challenges in the field of ethnicity and culture in higher education are: weakness in the management of cultural activities of ethnicities, issues of student publications, artistic and cultural festivals, literary associations, and the use of ethnic symbols. بررسی اسناد بالادستی نشان‌دهندة نبود سیاست‌های روشن دربارۀ مسائل گروه‌های قومی در نظام آموزش عالی کشور است. بی‌توجهی به هویت‌های مختلف و تنوع قومیتی در محیط‌های دانشگاهی، همچنین عدم شناسایی و معرفی‌ فرهنگ‌های اقوام مختلف، تبعات و چالش‌هایی را در آموزش عالی به‌دنبال دارد؛ از این‌رو در این نوشتار، چالش‌های نظام آموزش عالی در موضوع قومیت و راهبردهای سیاست‌گذاری قومی، در مطالعه‌ای کیفی با روش دلفی کشف شد. بدین‌منظور مصاحبۀ نیمه‌ساختاریافته با پانزده عضو هیئت‌علمی و کارشناسان فرهنگی دانشگاه‌ها صورت گرفت. این افراد از اقوام مختلف، رشته‌ها و رتبه‌های متفاوت دانشگاهی و دارای آثار علمی-پژوهشی در بحث قومیت هستند. در این پژوهش، تجزیه و تحلیل داده‌های کیفی به روش «تحلیل تماتیک» نشان می‌دهد چالش‌های آموزش عالی در بحث قومیت در سه حوزۀ سیاسی، آموزشی و فرهنگی مطرح است. مهم‌ترین چالش‌های حوزۀ سیاسی عبارت‌اند از: پارادوکسیکال نشان‌دادن تقویت هویت قومی در برابر هویت ملی، احتمال قومیت‌گرایی در دانشگاه‌ها، سلیقه‌مداری رؤسا و مدیران در موضوع قومیت‌ها، سیاسی‌شدن موضوع قومیت‌ها در دانشگاه‌ها و مواجهۀ غیرعلمی با موضوع قومیت در دانشگاه. در حوزۀ قومیت و آموزش، دانشگاه‌ها با چالش‌هایی نظیر رویارویی غیرعلمی با موضوع قومیت در دانشگاه، عدالت آموزشی، آموزش زبان مادری، ایجاد رشتۀ ادبیات قومی و بومی‌گزینی دانشجویان و استادان مواجه هستند. چالش‌های حوزۀ قومیت و فرهنگ در آموزش عالی عبارت‌اند از: ضعف مدیریت فعالیت‌های فرهنگی قومیت‌ها، مسائل نشریات دانشجویی، جشنواره‌های هنری و فرهنگی، انجمن‌های ادبی و به‌کارگیری نمادهای قومی.

موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی (دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران) مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران 2322-5254 7 3 2018 09 23 Hermeneutics of Suspicion as a Research Method in Social Sciences هرمنوتیک حدس و گمانی به‌مثابۀ روش پژوهش در علوم اجتماعی 579 598 68991 10.22059/jisr.2018.202863.335 FA یونس اکبری کارشناس پژوهشی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهاد دانشگاهی و دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی توسعة اجتماعی روستایی دانشگاه تهران مهدی طالب استاد گروه مطالعات توسعة اجتماعی دانشگاه تهران حسین ایمانی جاجرمی دانشیار گروه مطالعات توسعة اجتماعی دانشگاه تهران Journal Article 2017 11 14 The word “hermeneutics” implies the idea that in humanities and social sciences, there is only one hermeneutic methodological approach, while there are various methodological hermeneutics approaches. In order to study the social life, hermeneutics uses two models i.e. hermeneutics of recovery andhermeneutics of suspicion. Traditional or recovery hermeneutics approach as a qualitative research method in social sciences, tries to acquire a first-hand knowledge from social actors, but contemporary or suspicion hermeneutics seeks to understand and penetrate to the flow of everyday self-understanding and reveal the reality and the right and bottom true meaning of social action. This paper, using documentary method, tries to highlight and introduce the suspicion hermeneutics as one of appropriate methods for social studies. Results indicate that suspicion hermeneutics claims that the understanding which traditional or recovery hermeneutics emphasizes on, is itself fundamentally flawed, and the understanding that comes with this type of hermeneutics is only a mask of the underlying reality. While from the point of view of suspicion hermeneutics, the suitable goal for the social sciences is influencing the flow of everyday self-awareness and revealing the truth and meaning of social action, which has a close relationship with social sciences scholars’ emphasis on the fluidity of everyday life. واژة «هرمنوتیک» این فکر را به ذهن القا می‌کند که در علوم انسانی و اجتماعی تنها یک رویکرد روش‌شناسانة هرمنوتیکی وجود دارد. در‌حالی‌که این رویکردهای بسیار متنوع هستند. در هرمنوتیک برای مطالعة زندگی اجتماعی از دو مدل هرمنوتیک بازیابی یا سنتی و هرمنوتیک حدس و گمانی یا معاصر استفاده می‌شود. رویکرد هرمنوتیک سنتی یکی از روش‌های کیفی پژوهش در علوم اجتماعی برای دستیابی به معرفت دست‌اول از کنشگران اجتماعی است، اما هرمنوتیک معاصر یا حدس و گمانی از نحله‌های متأخر هرمنوتیک است که هدف آن فهم جریان خودفهمی هرروزه و نفوذ به آن، همچنین نمایان‌کردن واقعیت و معنی صحیح و زیرین کنش اجتماعی است که در ارتباط میان پژوهشگر، زمینة اجتماعی و کنشگران اجتماعی به‌وجود می‌آید. مقالة حاضر با استفاده از روش اسنادی، هرمنوتیک حدس و گمانی را که یکی از روش‌های متناسب با پژوهش‌های اجتماعی است، برجسته‌ و معرفی‌ کرده است. براساس یافته‌های این پژوهش، ادعای هرمنوتیک حدس و گمانی این است که خودفهمی که هرمنوتیک سنتی یا بازیابی بر آن تأکید دارد، معیوب است و فهمی که با بهره‌گیری از این نوع هرمنوتیک به‌دست می‌آید تنها ماسکی از واقعیت زیرین است. این در حالی است که هدف علوم اجتماعی از منظر هرمنوتیک حدس و گمانی، نفوذکردن به جریان خودفهمی هرروزه، نمایان‌کردن واقعیت و معنی صحیح کنش اجتماعی است که خود این هدف، ارتباط تنگاتنگی با تأکید متفکران علم اجتماعی بر سیالیت زندگی روزمره دارد.

موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی (دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران) مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران 2322-5254 7 3 2018 09 23 Elements and Forces Producing Stability and Instability in Historical Neighborhood “Oudlajan” اجزا و نیروهای مولد پایداری و ناپایداری در محلۀ تاریخی «عودلاجان» 599 626 68992 10.22059/jisr.2018.202950.337 FA سجاد فتاحی دکتری جامعه‌شناسی، تحلیلگر ارشد مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری محمود شارع‌پور استاد جامعه‌شناسی دانشگاه مازندران محمد فاضلی استادیار جامعه‌شناسی دانشگاه شهید بهشتی Journal Article 2018 03 15 Urban historical neighborhoods are one of the most important capitals left over from the past centuries in Iran, which, today, have been eroded and degraded for various reasons. One of the most important neighborhoods in the capital of Iran (Tehran) is the Oudlajan neighborhood. Given the Oudlajan as a complex historical system, it is necessary to answer two key questions regarding it in order to preserve and restore this neighborhood. First, what factors are in the historical context together to create the current instable situation in this neighborhood? And what other parts of the neighborhood are in the current situation, and what role does each of these components play in increasing its stability or instability? This paper, by using various methods such as documentary study, interview and field observation, tries to answer the above questions in relation to the Oudlajan neighborhood. According to the results, some of the most important factors affecting the current situation in the neighborhood in different historical periods are: the weakening of the productive and economic system of the country due to the inability to compete with the new systems, reducing the dependence of the capital to other cities and villages in the country and strengthening the mechanism of attracting population in Tehran over the past 150 years, changing the pattern of stratification in urban neighborhoods and focusing on poverty and wealth in some neighborhoods, breaking the organic relationship of Tehran’s bazaar with Oudlajan neighborhood and exploiting the Oullajan by the market and the inefficiency of urban management systems as controlling systems and regulator of relationships in city. The most important parts of the neighborhood, in terms of its impact on stability or instability, can be divided into four broad categories, which are mentioned in the text of the paper, and it seems that the result of their forces is now to increase the instability in the neighborhood. It should be noted that if this trend continues, the survival of the Oudlajan as a historical neighborhood will face with serious challenges, and Iran will lose another valuable historical capital forever. محله‌های تاریخی شهری یکی از سرمایه‌های مهم به‌جامانده از قرون گذشته در ایران هستند که امروزه بنابر دلایل گوناگون دچار فرسایش و افول کارکردی شده‌اند. یکی از مهم‌ترین این محله‌ها در پایتخت ایران، محلۀ «عودلاجان» است. با توجه به اینکه این محله سیستمی پیچیده دارد، برای حفظ و احیای آن پاسخ به دو پرسش کلیدی ضروری است. نخست اینکه چه عواملی در بستری تاریخی در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند تا وضعیت ناپایدار کنونی در محلۀ عودلاجان شکل بگیرد؟ همچنین در شرایط کنونی، این محله از چه اجزایی تشکیل شده است و هریک از این اجزا چه نقشی در افزایش پایداری یا ناپایداری این محله دارند؟ در مطالعۀ حاضر، برای پاسخگویی به این دو پرسش از روش‌هایی مانند مطالعۀ اسنادی، مصاحبه و مشاهدۀ میدانی استفاده شد. نتیجه اینکه مهم‌ترین عوامل مؤثر بر پیدایش شرایط کنونی در محله در مقاطع تاریخی مختلف عبارت است از: تضعیف سیستم تولیدی و اقتصادی کشور به‌واسطۀ ناتوانی در رقابت با سیستم‌های نوین، کاهش وابستگی پایتخت به سایر شهرها و روستاهای کشور، تقویت سازوکار جلب جمعیت به تهران درحدود 150 سال گذشته و برهم‌خوردن رابطۀ ارگانیک بازار تهران با محلۀ عودلاجان. افزون‌براین، می‌توان مهم‌ترین اجزای کنونی محله را از نظر اثرگذاری بر پایداری یا ناپایداری آن به چهار دستۀ کلی تقسیم کرد که در متن مقاله به آن‌ها اشاره شده است. به‌نظر می‌رسد در حال حاضر، هدف برآیند حاصل از نیروهای آن‌ها افزایش ناپایداری در محله است. باید توجه داشت که در صورت ادامۀ روند کنونی، بقا و ماندگاری عودلاجان با چالش‌های جدی مواجه شده است که این مسئله سبب می‌شود ایران یکی دیگر از سرمایه‌های ارزشمند تاریخی خود را برای همیشه از دست بدهد.