انتشارات دانشگاه تهران مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران 2588-6355 7 1 2018 03 21 Studying the Socio-Spatial Segregation of Migrants in Mashhad بررسی جدایی‌گزینی‌های اجتماعی- فضایی مهاجران در شهر مشهد 151 178 66190 10.22059/jisr.2018.239125.547 FA مجتبی رفیعیان دانشیار گروه شهرسازی، دانشکدة هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس محمد قضایی دانشجوی دکتری شهرسازی، دانشکدة هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس رضا قاضی کارشناسی ارشد برنامه‌ریزی شهری، دانشکدة هنر و معماری، دانشگاه تهران Journal Article 2017 11 22 Socio-spatial segregation is one of the most important challenges faced by metropolises e.g. Mashhad today. One of the factors of this phenomenon is the presence of immigrants in cities, who, according to their preferences, select specific areas of residence in the city, and thus, add to the urban socio-spatial segregation. This paper aims to study the residential pattern of migrants and their preferences to select an area for living. Descriptive–analytical method and second-hand data from census and Mashhad’s comprehensive plan were used to study the socio-spatial segregation of migrants. Moreover, two-group and multi-group indices, spatial analysis of Moran and hot spot, along with Pearson correlation index were used to analyze the data. Results indicate that due to the multi-group index which is 0.44, and due to the Moran statistics, migrants are living segregated and clustered in Mashhad. Thus, one of their most important preferences for inhibiting somewhere is the existence of their own group. On the other hand, the significant relationship between the share of migrants from total urban population and some socioeconomic and households variables indicate that Mashhad’s migrants usually select residential environments which are appropriate for them based on their socioeconomic origins. Therefore, migrants with a weaker origin mainly choose areas for residence which are not in favorable physical conditions. As a result, these factors not only separate migrants from the main fabric of the city and each other, but also intensify the segregation and spatial gap in Mashhad, and prevent sustainable development. جدایی‌گزینی‌های اجتماعی-فضایی یکی از مهم‌ترین چالش‌های کنونی کلان‌شهرهایی نظیر مشهد است. یکی از زمینه‌های بروز این پدیده حضور مهاجران در شهرهاست که با توجه به ترجیحاتشان مکان‌های خاصی از شهر را برای سکونت انتخاب می‌کنند و براساس آن بر جدایی‌گزینی اجتماعی-فضایی شهری می‌افزایند. مطالعة حاضر درصدد است تا چگونگی سکونت مهاجران در شهر مشهد و ترجیحات آن‌ها را در انتخاب محل سکونتشان بررسی کند. روش پژوهش از نوع توصیفی-تحلیلی است و برای گردآوری داده‌ها به داده‌های دست دوم سرشماری و طرح تفصیلی مشهد مراجعه شده است، همچنین برای تحلیل داده‌ها از شاخص‌های دوگروهی و چندگروهی، تحلیل‌های فضایی موران و نقاط داغ و ضریب همبستگی پیرسون استفاده شده است. نتایج نشان می‌دهد با توجه به شاخص جدایی‌گزینی چندگروهی که برابر با 44/0 است و با توجه به آمارة موران، مهاجران به‌صورت خوشه‌ای و جدا افتاده در شهر مشهد زندگی می‌کنند؛ یکی از مهم‌ترین ترجیحات آن‌ها برای انتخاب محل سکونت، حضور همنوعانشان در همسایگی آن‌هاست. از سوی دیگر، وجود ارتباط معنادار بین سهم مهاجران از جمعیت نواحی شهری و تعدادی از متغیرهای پایگاه‌های اقتصادی- اجتماعی و خانوادگی، بیانگر این موضوع است که مهاجران مشهد عمدتاً مکان‌هایی را برای سکونت انتخاب می‌کنند که با توجه به خواستگاه اقتصادی و اجتماعی‌شان برای آن‌ها قابل استطاعت است؛ به همین دلیل با خواستگاه ضعیف‌تر عمدتاً در مناطقی سکونت می‌کنند که از نظر کالبدی- سکونتی در شرایط مساعدی قرار ندارد. درنتیجه، این عوامل ضمن جداکردن مهاجران از بافت اصلی شهر و از یکدیگر، جدایی‌گزینی و شکاف ‌فضایی را در مشهد تشدید می‌کند و مانع از تحقق انگارة توسعة پایدار می‌شود. https://jisr.ut.ac.ir/article_66190_71578eb02269555f8596fc8e5f50261b.pdf