انتشارات دانشگاه تهران مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران 2588-6355 4 1 2015 04 21 Approachs of social development in the faculty of social science رویکردهای توسعة اجتماعی در دیدگاه اعضای هیئت علمی گروه‌های علوم اجتماعی 59 91 55077 10.22059/jisr.2015.55077 FA عبد الرضا باقری بنجار استادیار گروه علوم اجتماعی دانشگاه شاهد محمدجواد زاهدی دانشیار گروه علوم اجتماعی دانشکدة علوم اجتماعی و اقتصادی دانشگاه پیام نور سید حجت الله موسوی کارشناس ارشد جامعه‌شناسی Journal Article 2015 02 12 توسعه اجتماعی یکی از مهمترین چالش‌های کنونی جوامع درحال توسعه است. زیرا از سویی بیانگر سطح انسجام اجتماعی آنها و از سوی ‌دیگر بازگوی ظرفیت‌های انسانی و اجتماعی موجود در این جوامع است. امروزه رابطه بین سطح توسعهیافتگی هرکشور و رفاه، آسایش، رضایت اجتماعی، سلامت روحی و روانی و احساس کامیابی شهروندان آن بر هیچ کس پوشیده نیست. در این تحقیق رویکرد‌های توسعه اجتماعی از منظر اعضای هیئت علمی گروه‌های علوم اجتماعی دانشگاه‌ های دولتی استان تهران بررسی شده است. روش تحقیق کیفی است که با استفاده از نظریه مبنایی و از طریق مصاحبه حضوری با این اساتید انجام شده است. یافته‌های تحقیق بازگوی آن است که تمام مصاحبه شوندگان به اهمیت توسعه اجتماعی در کشور اعتقاد دارند. آنها لازمه رسیدن به توسعه را توجه جدی به حوزه اجتماعی و ارتقاء سطح ‌آگاهی و مشارکت واقعی شهروندان در فرایندها و برنامه‌های توسعه می‌دانند. تحلیل و ارزیابی‌ دیدگاه مصاحبه‌شوندگان بیانگر آن است‌که جامعه ایران هنوز نتوانسته سطوح قابل قبولی از توسعه ‌اجتماعی را ‌پیاده‌ کند و موانع توسعه اجتماعی در کشور پر رنگ ‌تر و تاثیرگذار تر از عوامل توسعه‌اند. موانعی مانند فقدان جامعه مدنی، فقدان مشارکت اجتماعی، فقدان احزاب مستقل، پایین بودن سطح امنیت و اعتماد در جامعه، حضور پر رن توسعة اجتماعی یکی از مهم­ترین چالش‌های کنونی جوامع درحال­توسعه است؛ زیرا از سویی بیانگر سطح انسجام اجتماعی آن­ها و از سوی ‌دیگر نشان­دهندة ظرفیت‌های انسانی و اجتماعی این جوامع است. امروزه رابطة بین سطح توسعه‌یافتگی هر کشور و رفاه، آسایش، رضایت اجتماعی، سلامت روحی و روانی و احساس کامیابی شهروندان آن بر کسی پوشیده نیست. در این پژوهش، رویکرد‌های توسعة اجتماعی از منظر اعضای هیئت علمی گروه‌های علوم اجتماعی دانشگاه‌های دولتی استان تهران بررسی شده است. روش پژوهش، کیفی است و با استفاده از نظریة مبنایی انجام شده است. در نظریة مبنایی، برای گردآوری داده­ها معمولاً از تکنیک مصاحبه استفاده می­شود؛ بنابراین، در پژوهش حاضر نیز از طریق مصاحبة حضوری با استادان گروه علوم اجتماعی، داده­های لازم گردآوری شد. یافته‌های پژوهش نشان می­دهد که همة مصاحبه­شوندگان به اهمیت توسعة اجتماعی در کشور اعتقاد دارند. آن­ها لازمة رسیدن به توسعه را توجه جدی به حوزة اجتماعی و ارتقای سطح ‌آگاهی و مشارکت واقعی شهروندان در فرایندها و برنامه‌های توسعه می‌دانند. تحلیل و ارزیابی دیدگاه مصاحبه­شوندگان بیانگر آن است که جامعة ایران هنوز نتوانسته است سطوح قابل­قبولی از توسعة ‌اجتماعی را ‌پیاده کند و موانع توسعة اجتماعی در کشور، پررنگ­‌تر و تأثیرگذارتر از عوامل توسعه‌اند. بدین­ترتیب، مفهوم توسعة اجتماعی به­عنوان مقولة محوری پژوهش انتخاب شد. این امر نشان می­دهد که حوزة عمومی و اجتماعی باید خلاقیت‌ها و استعدادهای خود را در جهت تحقق مطالبات و اهداف جامعه به­کار گیرد. موانعی مانند نبود جامعة مدنی، نداشتن مشارکت اجتماعی، نبود احزاب مستقل، پایین­بودن سطح امنیت و اعتماد، حضور پررنگ دولت در همۀ عرصه­ها، توسعه­نیافتگی فرهنگی، تقابل بین سنت و نوگرایی، فاصلة بین شهر و روستا، توجه نامساوی به اقوام و اقشار، نابرابری­های اجتماعی و خویشاوندی‌نگری، از جمله موانعی ‌هستند که از داده‌ها بیرون کشیده شده‌اند و دلالت بر این دارند که برای نیل به توسعة اجتماعی در کشور باید به­نحوی اصولی با این عوامل مقابله کرد. https://jisr.ut.ac.ir/article_55077_7dc29898ef01ac4ade368309d43da9b0.pdf