انتشارات دانشگاه تهران مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران 2588-6355 مقالات آماده انتشار 2026 07 28 Social Construction of Child Labor in the Context of Iran’s Virtual Space برساخت اجتماعی کودک کار در بستر فضای مجازی ایران 108127 10.22059/jisr.2026.406620.1689 FA محمد عباس زاده عضو گروه پژوهشی جامعه‌شناسی شهر و روستا، مؤسسە تحقیقات اجتماعی، دانشکدە حقوق و علوم‌اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. 0000-0003-4837-0329 محمدباقر علیزاده اقدم عضو هیئت علمی، گروه علوم اجتماعی، قطب علمی جامعه‌شناسی سلامت، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. 0000-0003-4810-5680 توکل آقایاری‌ هیر دانشیار جمعیت‌شناسی، گروه پژوهشی جامعه‌شناسی سلامت، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. 0000-0002-0904-7409 علی زارع علی زارع، دانشجوی دکتری‌تخصصی جامعه‌شناسی، دانشکده حقوق و علوم‌اجتماعی، دانشگاه تبریز، شهر تبریز، ایران. 0009-0000-6229-6626 Journal Article 2025 11 26 Abstract of the article: Social Construction of Child Labor in the Context of Iran’s Virtual Space <br /> <br /> This study examines the social construction of “child laborers” within Iran’s virtual environment and analyzes the growing intersection between children’s expanding presence in digital networks and the social representations that emerge around them. With the rapid rise of children’s participation in content production and online economic activities, the research adopts a qualitative approach and employs digital ethnography to explore the lived experiences of child laborers, their parents, as well as media practitioners and child-rights advocates. Data were analyzed using Strauss and Corbin’s three-stage coding procedure—open, axial, and selective coding—through which key themes related to communicative networks, social pressures, latent expectations, and the fears and aspirations of children were identified.<br /> <br /> The findings reveal that the identities of virtual child laborers are shaped through complex interactions among families, peers, support institutions, and digital media, whereby the boundaries between play, entertainment, and labor in their digital lifeworld are continuously shifting and being redefined. The study underscores that the “virtual child laborer” is not a natural or self-evident category, but rather the outcome of social, cultural, and symbolic processes. Moreover, the ways in which this phenomenon is represented in the media and public discourse play a decisive role in shaping children’s identities and lived experiences. The results offer valuable insights for policymakers, support organizations, and researchers seeking to better understand the challenges and opportunities faced by child laborers in digital environments and to design more effective protective strategies. پژوهش حاضر به واکاوی برساخت اجتماعی «کودکان کار» در بستر فضای مجازی ایران می‌پردازد و می‌کوشد رابطه‌ی حضور روزافزون مجازی کودکان با شیوه‌های بازنمایی اجتماعی آنان را تحلیل کند. همزمان‌با افزایش مشارکت کودکان در فعالیت‌های اقتصادی آنلاین، پژوهش با رویکرد کیفی و اتنوگرافی دیجیتال به گردآوری و تحلیل تجربه‌های زیسته‌ی کودکان کار، والدین‌شان و حامیان کودکی و کنشگران رسانه پرداخته است. داده‌ها بر پایه‌ی روش کدگذاری سه‌مرحله‌ای استراوس و کوربین -شامل کدگذاری باز، محوری و انتخابی- واکاوی شده و مضامین اصلی مرتبط با شبکه‌های ارتباطی، فشارهای اجتماعی، انتظارات پنهان و نیز ترس‌ها و امیدهای کودکان شناسایی شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد هویت کودکان کار مجازی در بستر تعاملات پیچیده‌ای میان خانواده، همسالان، نهادهای حمایتی و رسانه‌ها شکل می‌گیرد؛ به‌گونه‌ای که مرز میان بازی، سرگرمی و کار در زیست‌جهان دیجیتال آنان پیوسته جابه‌جا و بازتعریف می‌شود. پژوهش حاضر تأکید دارد که «کودک کار مجازی» نه امری طبیعی، بلکه محصول فرآیندهای اجتماعی، فرهنگی و نمادین است؛ و بازنمایی این پدیده در رسانه‌ها و گفتمان‌های عمومی نقشی تعیین‌کننده در ساخت هویت و تجربه زیسته‌ی کودکان ایفا می‌کند. نتایج می‌تواند به سیاست‌گذاران، نهادهای حمایتی و پژوهشگران در درک بهتر چالش‌ها و فرصت‌های پیش‌روی کودکان کار در فضای دیجیتال و طراحی راهکارهای حمایتی مؤثر یاری رساند.