انتشارات دانشگاه تهران مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران 2588-6355 مقالات آماده انتشار 2026 07 27 Dimensions of Loneliness and Their Determinants (A Study of Non-Co-Resident Adults with Their Parents in Tehran) بررسی ابعاد احساس تنهایی و عوامل مؤثر بر آن (مطالعه‌ای در میان بزرگسالان غیرهمسکنا با والدین در شهر تهران) 108120 10.22059/jisr.2026.410592.1715 FA فاطمه مدیری هیئت علمی موسسه تحقیقات جمعیت کشور 0000-0002-2764-2893 فاطمه کیانی علی آبادی کارشناس ارشد جمعیت‌شناسی، دانشگاه علامه طباطبایی 0000-0001-9319-3582 Journal Article 2026 02 05 Loneliness is recognized as a painful experience with multiple negative consequences that has received relatively limited attention in social research. Accordingly, the present study examines feelings of loneliness, their dimensions, and the factors influencing them. The statistical population of this cross-sectional survey consisted of women and men aged 18 years and older in Tehran who had at least one living parent and did not co-reside with their parents. A total of 1000 participants were selected using a multistage cluster sampling method. The findings indicated that the mean level of social loneliness was higher than emotional loneliness. Emotional loneliness was positively associated with divorce history, a higher number of siblings, being unmarried, and conflict with parents, and negatively associated with welfare status, reciprocal emotional support between parents and adult children, and the quality of the parent–child relationship. Social loneliness showed a significant negative association with religiosity and reciprocal financial and Instrumental support between parents and adult children, and a positive association with the number of children. There are no significant differences in emotional or social loneliness between women and men, among different ethnic groups, or between employed and unemployed individuals. Emotional and social loneliness are higher among individuals with lower life satisfaction, poorer health, non-university education, and lower income. Multivariate analysis showed that health, life satisfaction, and conflict with parents were the most important predictors of emotional loneliness, whereas life satisfaction, welfare status, religiosity, reciprocal support between parents and adult children, and relationship quality played a more decisive role in explaining social loneliness. The findings indicate that loneliness is a multidimensional phenomenon, with its emotional and social dimensions being influenced by a range of individual, familial, and social factors. Therefore, interventions aimed at reducing loneliness should extend beyond individual characteristics and also pay attention to both the quantity and quality of individuals' family relationships. احساس تنهایی به‌عنوان تجربه‌ای دردناک با پیامدهای منفی متعدد شناخته می‌شود که در پژوهش‌های اجتماعی کمتر مورد توجه قرار گرفته است. بر این اساس در این پژوهش به بررسی احساس تنهایی، ابعاد آن و عوامل اثرگذار بر آن پرداخته شده است. جامعه آماری این پیمایش مقطعی، زنان و مردان 18 سال و بالاتر در شهر تهران بوده که حداقل یک والد زنده داشته و همسکنا نبوده‌اند و به شیوه نمونه‌گیری خوشه‌ای چند مرحله‌ای 1000 نمونه انتخاب شده است. یافته‌ها نشان داده که میانگین تنهایی اجتماعی بیشتر از تنهایی عاطفی است. تنهایی عاطفی با سابقه طلاق، تعداد بیشتر خواهر و برادر، تجرد و تضاد با والدین رابطه مستقیم و با رفاه، حمایت عاطفی متقابل میان والدین و فرزندان بزرگسال و کیفیت رابطه با والدین رابطه معکوس معنادار دارد. تنهایی اجتماعی با دینداری و حمایت متقابل مراقبتی و مالی میان والدین و فرزندان بزرگسال رابطه معکوس و با تعداد فرزندان رابطه مستقیم معنادار دارد. احساس تنهایی عاطفی و اجتماعی در زنان و مردان، در اقوام مختلف، در افراد شاغل و غیرشاغل، تفاوت معناداری ندارد. احساس تنهایی عاطفی و اجتماعی در افراد با رضایت کمتر از زندگی، سلامت کمتر، تحصیلات غیردانشگاهی، و درآمد پایین بیشتر است. نتایج تحلیل چندمتغیره نشان داده که در تبیین تنهایی عاطفی، سلامت، رضایت از زندگی و تضاد با والدین و در تبیین تنهایی اجتماعی، رضایت از زندگی، رفاه، دینداری، حمایت متقابل والدین و فرزندان بزرگسال و کیفیت رابطه با والدین نقش تعیین‌کننده‌تری دارند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که احساس تنهایی پدیده‌ای چندبعدی است و ابعاد عاطفی و اجتماعی آن تحت تأثیر مجموعه‌ای از عوامل فردی، خانوادگی و اجتماعی قرار دارند. از این‌رو مداخلات کاهش احساس تنهایی باید فراتر از ویژگی‌های فردی، به کمیت و کیفیت روابط خانوادگی افراد نیز توجه کند.