موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی (دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران)

مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران

2322-5254

موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی (دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران)

154

10.22059/jisr.2018.270292.778

مقاله پژوهشی

دینداری و رضایت از زندگی در ایران

نصر اصفهانی

آرش

دکتری جامعه‌شناسی، مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران

روزخوش

محمد

دکتری جامعه‌شناسی، پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات

دریس

پویا

دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی، دانشگاه تهران

22 12 2018

7 4 627 648 27 08 2018 29 12 2018

2018

https://jisr.ut.ac.ir/article_69725.html

احساس رضایت از زندگی و عوامل مؤثر بر آن، از موضوعات مورد توجه محققان در شاخه‌های مختلف علمی بوده است. در میان عوامل مختلف، به باورها و اعمال مذهبی به‌عنوان یکی از عوامل تأثیرگذار بر ارزیابی مثبت از شرایط زندگی پرداخته شده است. بر همین اساس، این تحقیق به بررسی ارتباط میان رضایت از زندگی و سطح دینداری در جامعۀ ایران می‌پردازد. با استفاده از داده‌های موج سوم پیمایش ملی ارزش‌ها و نگرش‌های ایرانیان، اثر متغیرهای توکل به خدا، پایبندی به نماز و حضور در مسجد، به‌عنوان مؤلفه‌هایی از دو بعد اعتقادی و مناسکی (فردی و جمعی) دینداری بر میزان احساس خوشبختی افراد به‌وسیلۀ مدل رگرسیونی مطالعه شد. نتایج نشان می‌دهد میزان احساس خوشبختی در ایران، در میان شیعیان و اهل تسنن تفاوتی ندارد. به‌علاوه یافته‌های مدل‌های رگرسیونی بیانگر آن است که در سطح ملی، هر سه متغیر توکل به خدا، پایبندی به نماز و حضور در مسجد، با دینداری رابطۀ مستقیم و معنادار دارند. در نمونۀ کوچک‌تر استانی (استان تهران)، چنین رابطه‌ای تأیید نمیشود و متغیرها ارتباط معناداری با احساس خوشبختی نشان نمی‌دهند. این اختلاف در یافته‌ها ممکن است ناشی از محدودیت‌های آماری یا نداشتن شناخت لازم از نحوۀ ارتباط میان دینداری و احساس رضایت از زندگی در جامعۀ ایران باشد.

ارزش‌ها و نگرش‌ها بهزیستی ذهنی دینداری رضایت از زندگی رگرسیون لجستیک

پرپوچی، بهجت؛ احمدی، مجید و سهرابی، فرامرز (1392)، «رابطۀ دینداری و حمایت اجتماعی با رضایت از زندگی دانشجویان دانشگاه»، دانش و پژوهش در روان‌شناسی کاربردی، شمارۀ 3: 60-68.

حاجی‌زاده میمندی، مسعود؛ ابوترابی زارچی، فاطمه؛ زارع شاه‌آبادی، اکبر و مروی نام، نرگس (1391)، «بررسی رابطۀ بین دینداری و رضایت از زندگی در بین زنان سالمند شهر یزد»، مطالعات راهبردی زنان، شمارۀ ۵۸: 191-235.

حجازی، مسعود؛ صبحی، افسانه و حسینی، مرتضی (1392)، «رابطۀ دینداری با رضایت از زندگی و شادکامی دختران دانش‌آموز»، زن و مطالعات خانواده، شمارۀ 22: 61-77.

ربانی، رسول و بهشتی، سید صمد (1390)، «بررسی تجربی رابطۀ دینداری و رضایت از زندگی»، مجلۀ علوم اجتماعی دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد، شمارۀ 17: 79-102.

رضاپور، یوسف؛ فتحی، آیت‌الله؛ سرداری، مرضیه و شیرعلیپور، اصغر (1389)، «بررسی رابطۀ دینداری و وضعیت اقتصادی- اجتماعی دانشجویان با رضایت از زندگی: با تعدیل‌گری مؤلفه‌های سلامت روانی»، پژوهش‌های نوین روان‌شناختی (روانشناسی دانشگاه تبریز)، شمارۀ ۱۹: 75-95.

عظیمی هاشمی، مژگان (1383)، «رضایت از زندگی و دینداری در بین دانشآموزان دورۀ متوسطه»، مجلۀ علوم اجتماعی دانشگاه فردوسی مشهد، شمارۀ 3: 83-116.

قلیزاده، حسین؛ عبداللهپور، نازی؛ سیدمهدوی اقدم، روح‌الله و علی‌اشرفی، زینب (1390)، «رابطۀ بین دینداری با رضایت از زندگی در بین دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی تبریز»، تربیت اسلامی، شمارۀ ۱۲: 141-153.

Barkan, S. E., and Greenwood, S. F. (2003), “Religious Attendance and Subjective Well-being among Older Americans: Evidence from the General Social Survey”, Review of Religious Research, No. 2: 116–129.

Bradshaw, M., Ellison, C. G., and Marcum, J. (2010), “Attachment to God, Images of God, and Psychological Distress in a Nationwide Sample of Presbyterians”, The International Journal for the Psychology of Religion, No. 20: 130–147.

Ciarrocchi, J. W., and Deneke, E. (2004), “Happiness and the Varieties of Religious Experience: Religious Support, Practices, and Spirituality as Predictors of Well-being”, Research in the Social Scientific Study of Religion, No. 15: 209–233.

Cohen, A. B. (2002), “The Importance of Spirituality in Well-being for Jews and Christians, Journal of Happiness Studies, No. 3: 287–310.

Diener, E. (1984), Subjective Well-being, Psychological Bulletin, No.95: 542–575.

Diener, E., Oishi, S., and Lucas, R. E. (2002), “Subjective Well-being: The Science of Happiness and Life Satisfaction”, In C. R. Snyder and S. J. Lopez (Ed.), Handbook of Positive Psychology, Oxford and New York: Oxford University Press.

Ellison, C. G. (1991), “Religious Involvement and Subjective Well-being”, Journal of Health and Social Behavior, No. 32: 80–99.

Ellison, C. G., and Levin, J. S. (1998), “The Religion–Health Connection: Evidence, Theory, and Future Directions”, Health Education and Behavior, No. 25: 700–720.

Ellison, C. G., Gay, D. A., and Glass, T. A. (1989), “Does Religious Commitment Contribute to Individual Life Satisfaction”, Social Forces, No. 68: 100–123.

Ferriss, A. L. (2002), “Religion and Quality of Life”, Journal of Happiness Studies, No. 3: 199–215.

Greeley, A., and Hout, M. (2006), “Happiness and Lifestyle among Conservative Christian”, In The Truth about Conservative Christians, Chicago, IL: University of Chicago Press.

Hadaway, C. K. (1978), “Life Satisfaction and Religion: A Reanalysis”, Social Forces, No. 57: 636–343.

Immerzeel, T., and Van Tubergen, F. (2013), “Religion as Reassurance? Testing the Insecurity Theory in 26 European Countries”, European Sociological Review, No. 9: 359–372.

Inglehart, R. F. (2010), “Faith and Freedom: Traditional and Modem Ways to Happiness”, In International Differences in Well-Being, Edited by E. Diener, J. F. Helliwell, and D. Kahneman, New York: Oxford University Press.

Koenig, H. G., McCullough, M. E., and Larson, D. B. (2001), Handbook of Religion and Health, New York: Oxford University Press.

Krause, N. (2003), “Religious Meaning and Subjective Well-being in Late Life”, Journal of Gerontology: Social Sciences, No. 58: 160–170.

Kumar, K., and Hussain, A. M. (2002), “Meditation- A Harbinger of Subjective Well-Being”, Journal of Personality and Clinical Studies, No. 19: 93–102.

Layard , R., Clark, A., and Senik, C. (2013), “The Causes of Happiness And Misery”, In J. Helliwell, R. Layard, and J. Sachs, World Happiness Report, The Earth Institute.

Lewis, C. A. (2002), “Church Attendance and Happiness among Northern Irish Undergraduate Students: No Association”, Pastoral Psychology, No. 50: 191–195.

Lewis, C. A., Lanigan, C., Joseph, S., and De Fockert, J. (1997), “Religiosity and Happiness, No Evidence for an Association among Undergraduates”, Personality and Individual Differences, No. 22: 119–121.

Lewis, C. A., Maltby, J., and Burkinshaw, S. (2000), “Religion and Happiness: Still no Association”, Journal of Beliefs and Values, No. 21: 233–236.

Lim, C., and Putnam, D. (2010), “Religion, Social Networks, and Life Satisfaction”, American Sociological Review, No. 75: 914–933.

Lin, M., Lucas, H. C., and Shmueli, G. (2013), “Research Commentary—Too Big to Fail: Large Samples and the p-Value Problem”, Information Systems Research, No. 24: 906–917.

Maselko, J., and Kubzansky, L. D. (2006), “Gender Differences in Religious Practices, Spiritual Experiences and Health: Results from the US General Social Survey”, Social Science and Medicine, No. 62: 2848–2860.

Myers, D. G. (2000), “The Funds, Friends, and Faith of Happy People”, American Psychologist, No. 55: 56–67.

Pollner, M. (1989), “Divine Relations, Social Relations, and Well-being”, Journal of Health and Social Behavior, No. 30: 92–104.

Poloma, M., and Brian, F. P. (1989), “Exploring Types of Prayer and Quality of Life: A Research Note”, Review of Religious Research, No. 31: 46–53.

Shin, D., and Johnson, D. (1978), “Avowed Happiness as the Overall Assesment of the Quality of Life”, Social Indicators Research, No.5: 475–492.

Stark, R., and Glock, C. Y. (1968), American Piety: The Nature of Religious Commitment, Berkeley: University of California Press.

Suhail, K. and Chaudry, R. (2004), “Predictors of Subjective Well-being in an Eastern Muslim Culture”, Journal of Social and Clinical Psychology, No. 23: 359–376.

Taylor, R. J., and Chatters, L. M. (1988), “Church Members as a Source of Informal Social Support”, Review of Religious Research, No. 30: 193–203.

Witter, R. A., Stock, W. A., Okun, M. A., and Haring, M. J. (1985), “Religion and Subjective Well-Being in Adulthood: A Quantitative Synthesis”. Review of Religious Research, No. 26: 332–342.

Zahedi, F. (2011), “The Challenge of Truth Telling across Cultures: A Case Study”, Journal of Medical Ethics and History of Medicine, No. 4: 11–20.

Veenhoven, R. (1991), “Is Happiness Relative”, Social Indicators Research, No. 24: 1–34.

_||_

موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی (دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران)

مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران

2322-5254

موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی (دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران)

154

10.22059/jisr.2019.247519.597

مقاله پژوهشی

واکاوی معنایی سیر زندگی زنان تحت درمان متادون (از آغاز تا رهایی)

لاریجانی

مهسا

استادیار گروه علوم اجتماعی، دانشگاه الزهرا

میرحسینی

زهرا

استادیار گروه مطالعات زنان و خانواده، دانشگاه الزهرا

22 12 2018

7 4 649 675 07 01 2018 23 09 2018

2018

https://jisr.ut.ac.ir/article_69726.html

مقالۀ حاضر با هدف مطالعۀ سیر زندگی زنان تحت درمان متادون، به‌روش کیفی و مطالعات پدیدارشناسانۀ تفسیری انجام شده است. در این تحقیق، با 15 زن که در مرکز کاهش آسیب بهزیستی (DIC) تحت درمان‌اند، مصاحبه‌های عمیق کیفی صورت گرفت و سیر زندگی آنان در دو دورۀ پیش از مصرف و پس از مصرف مطالعه شد. در بررسی سیر زندگی زنان، پیش از مصرف، پنج مقولۀ اصلی آنومی در خانواده، زندگی در خانواده‌های کج‌رومحور، بحران‌های زناشویی، تجربۀ بزه‌دیدگی و تلاش برای التیام و کنجکاوی و ماجراجویی، صورت‌بندی شد که چگونگی قرارگرفتن زنان در مسیر مصرف مواد مخدر را نشان می‌دهد. همچنین زنان مشارکت‌کننده در توصیف سیر زندگی خود در دوران پس از مصرف، روایت‌های متعددی از تأثیرات مواد مخدر بر زندگی خود بیان کردند که آثار آن در زندگی آن‌ها در چهار مقولۀ دگرگونی جسمی و روانی، افزایش روابط جنسی، فروپاشی خانواده و کاهش منزلت اجتماعی مفهوم‌سازی شده است.

پدیدارشناسی زنان سیر زندگی متادون مواد مخدر

آشتیانی، الهام (1384)، جامعه‌شناسی اعتیاد در ایران امروز، تهران، مهاجر.

اختر محققی، مهدی (1385)، سرمایۀ اجتماعی، تهران: مؤلف.

بابایی‌فرد، اسداله و شاه‌میرزایی بیدگلی، محمد (1392)، «بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر اعتیاد در بین افراد متأهل شهر آران و بیدگل»، فصلنامۀ بررسی مسائل اجتماعی ایران، شمارۀ 2: 155-186.

برادی، کاتلین، تی؛ بک، سودی. ای؛ گرین‌فیلد، شلی افر (1394)، زنان و اعتیاد؛ یک دستورالعمل جامع،ترجمۀ علی‌اکبر عسگری، تهران: دانشگاه پیام‌نور، دفتر تحقیقات و آموزش ستاد مبارزه با مواد مخدر.

بوستانی، داریوش و کرمی‌زاده، الهام (1396)، «شرایط و استراتژی‌های مصرف شیشه در میان زنان معتاد (مطالعۀ موردی: شهر کرمان)»، فصلنامۀ علمی-پژوهشی زن در توسعه و سیاست، شمارۀ 1: 1-20.

حسینیان، سیمین؛ فرخجسته، وحیده‌السادات؛ عبدالهی، راشن و نوری پورلیاولی، رقیه (1394)، «رابطۀ رفتارهای پرخطر و هیجان‌خواهی با میزان گرایش به اعتیاد»، فصلنامۀ پژوهش‌های اطلاعاتی و جنایی، شمارۀ 1: 9-28.

دانش، پروانه؛ ملکی، امیر و نیازی، زهره (1392)، «نظریه‌ای زمینه‌ای دربارۀ علل اعتیاد زنان معتاد زندانی در زندان مرکزی اصفهان»، فصلنامۀ مطالعات توسعۀ اجتماعی-فرهنگی، شمارۀ 4: 125-145.

کاشی، علی و سرلک، زهرا (1394)، مروری علمی بر انواع مواد مخدر و روان‌گردان از خشخاش تا اکستاسی، تهران: راه فردا.

گروسی، سعیده؛ محمدی دولت‌آباد، خدیجه (1390)، «تبیین تجربۀ زیست زنان وابسته به مواد مخدر از پدیدۀ اعتیاد»، فصلنامۀ علمی-پژوهشی جامعه‌شناسی زنان، شمارۀ 1: 55-74.

صرامی، حمید (1391)، شیشه، دومین مادۀ مخدر در جهان، تارنمای ستاد مبارزه با مواد مخدر، 16/10/1391

http://dchq.ir/index.php

Agnew, R. (1992), “Fundation for a General Stain Theory of Crime and Delinquecy”, Criminology, No. 1: 47–87.

Berg, M. K., Hobkirk, A. L., Joska, J. A., and Meade, C. S. (2016), “The Role of Substance

Use Coping in the Relation Between Childhood Sexual Abuse and Depression among

Methamphetamine Users in South Africa”, Psychological Trauma, No. 9: 493–499.

Carbone-Lopez, K., Owens, J., and Miller, J. (2012), “Women’s Storylines of Methamphet-amine Initiation in the Midwest”, Journal of Drug Issues, No. 42: 226–246.

Copes, H, Leban, L, Kerly, K, Deitzer, J. (2016), “Identities, Boundaries, and Accounts of

Women Methamphetamine Users”, Justice Quarterly, No 33(1) -134-158.

Cheney, M., Newkirk, C., Nekhavhambe, V. M., Rotondi, M., and Hamilton, A. (2017), “Effects of Social and Spatial Contexts on Young Latinas’ Methamphetamine Use Initiation”, Journal of Ethnicity in Substance Abuse, NO. 17(1), 32-49

Jansoon, Lauren, M; Choo, Robin; Velez, Martha, L; Harrow, Chery; Diaam Schroeder; Marilyn, Shakleya A Huestis (2008), “Methadone Maimtenance and Breastfeeding in Neonatal Period”, American Academy of Pediatrics, No. 121:1, 106-114

Haight, W., and Janet D. carter-black, K (2009), “Mothers Experience of Methamphetamine Addiction: A Case–Based Analysis of Rural, Midwestern Women”, Journal Children and Youth Services Review, No31(1): 71–77.

Kemp, R. (2011), “The Worlding of Addiction”, The Humanistic Psychologist, No. 4: 338–347.

Lay, K., and Larimer, S. G. (2017), “Vigilance: The Lived Experience of Women in Recovery”, Qualitative Social Work, No. 0: 1–45.

Lejuez, C. W. et al. (2007), “Risk Factors in the Realationship between Gender and Crack/Cocaine”, Experimental and Clinical Psychophamacology, No. 2: 165–175.

Pratchett, L. C., Pelcovitz, M. R., and Yehuda, R. (2010), “Trauma and Violence: Are Women the Weaker Sex”, Psychiatric Clincs of North America, No. 33: 465–474.

Svingen, L. et al. (2016), “Associations between Family History of Substance Use, Childhood Trauma, and Age of First Drug Use in Persons with Methamphetamine Dependence”,Journal of AddictionMedicine, No. 4: 269–273.

Simpson, J. L. et al. (2016), “Psychological Burden and Gender Differences in Methamphetamine-Dependent Individuals in Treatment”, Journal of Psychoactive Drugs, No. 4: 261–269.

Sumnall, A. R. et al. (2008), “Use, Function, and Subjective Experiences of Gama-Hydroxybutyrate (GHB)”, Drug and Alcohol Dependence, No. 1/3: 286–290.

Winslow, B. T., Voorhees, K. L., and Pehl. K.A, (2007),“Methamphetamine abuse”, Swedish Medical Center family Residency, No. 8: 1169–1174.

Tu. A,W., Ratner, P. A, Johnson, J.L (2008), “Gender Difference in the Correlaties of Adolescent Cannabis Use”, Journal of Substanceuse and Misuse, No.43(10), 1438-1463.

_||_

موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی (دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران)

مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران

2322-5254

موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی (دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران)

154

10.22059/jisr.2019.258014.689

مقاله پژوهشی

مطالعۀ کیفی مصرف نشانه‌ها در فضاهای شهری (مورد مطالعه: شهر سنندج)

محمدی

جمال

دانشیار گروه جامعه‌شناسی، دانشگاه کردستان

رحیمی

اهون

کارشناسی ارشد جامعه‌شناسی، دانشگاه کردستان

22 12 2018

7 4 677 700 15 06 2018 22 12 2018

2018

https://jisr.ut.ac.ir/article_69727.html

مقالۀ حاضر با تکیه بر مقولۀ جامعۀ مصرفی، مصرف نشانه‌ها در فضاهای شهر سنندج از منظر جوانان را مطالعه می‌کند و به واکاوی ژرف‌نگرانۀ ساخت و تحقق لذت‌ها، هویت‌ها و معناها می‌پردازد. همچنین سازوکارها و سلسله‌مراتب یکدست‌سازی و یکپارچه‌سازی آن‌ها را تحلیل می‌کند. در یکی دو دهۀ اخیر، برخی نشانه‌ها نظیر ویترین‌ها، بنرها، تابلوها و پوسترها در اشکال و ابعاد تازه و گوناگون در شهر سنندج ظاهر شده‌اند که از یک‌سو به متلون‌شدن فضاهای عمومی شهر دامن زده‌اند و از دیگر سو، فضاهای شهری را به مکان‌های مناسبی برای حضور گستردۀ کنشگران اجتماعی بدل ساخته‌اند. این نشانه‌ها همچنین دگردیسی‌هایی در شکل اجتماعی رفتار و فعالیت‌های مصرفی در میان کنشگران اجتماعی (عمدتاً جوانان) پدید آورده‌اند. در پژوهش حاضر، در چارچوب سنت روش‌شناسی کیفی و مشخصاً اتنوگرافی انتقادی، داده‌های مشاهده‌ای، مصاحبه‌ای و تصویری گردآوری شد و پس از نمونه‌گیری هدفمند، با 30 نفر مصاحبه صورت گرفت. سپس داده‌ها و یافته‌ها برمبنای روش تحلیل تماتیک، تحلیل و تفسیر شدند. نتایج نشان می‌دهد که جوانان درک و تفسیری دوگانه از مصرف نشانه‌ها دارند که در قالب مقولۀ دووجهی مقاومت/ادغام قابل‌قرائت است. بدین‌معنا که مصرف نشانه‌ها از یک سو بیانگر مقاومت در برابر معناها و رمزگان اجتماعی رسمی و هژمونیک و نیروهای اجتماعی مسلط است و از سوی دیگر، نشانگر ادغام‌شدن آن‌ها در معناها و رمزگان‌های اجتماعی نوینی است که با مصرف و رمزگشایی نشانه‌های رمزگذاری‌شده خلق و ساخته می‌شوند.

ادغام تحلیل تماتیک جامعۀ مصرفی شهر سنندج مصرف نشانه‌ها مقاومت

اباذری، یوسف و چاوشیان، حسن (1381)، «از طبقۀ اجتماعی تا سبک زندگی: رویکردهای نوین در تحلیل جامعه‌شناختی هویت اجتماعی»، نامۀ علوم اجتماعی، شمارۀ 20: 3-27.

استراوس، انسلم و کربین، جولیت (1392)، مبانی پژوهش کیفی: فنون و مراحل تولید نظریۀ زمینه‌ای، ترجمۀ ابراهیم افشار، تهران: نشر نی.

استریناتی، دومینیک (1387)، مقدمه‌ای بر نظریه‌های فرهنگ عامه، ترجمۀ ثریا پاک‌نظر، تهران: گام نو.

استوری، جان (1386)، مطالعات فرهنگی دربارۀ فرهنگ عامه، ترجمۀ حسین پاینده، تهران: نشر آگه.

الیوت، آنتونی و ترنر، برایان (1390)، برداشت‌هایی در نظریۀ اجتماعی معاصر، ترجمۀ فرهنگ ارشاد، تهران: جامعه‌شناسان.

ایمان، محمدتقی (1391)، روش‌شناسی تحقیقات کیفی، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.

باکاک، رابرت (1381)، مصرف، ترجمۀ خسرو صبوری، تهران: شیرازه.

باومن، زیگمون (1384)، اشارت‌های پست‌مدرنیته، ترجمۀ حسن چاوشیان، تهران: ققنوس.

برگر، پیتر و همکاران (1387)، ذهن بی‌خانمان: نوسازی و آگاهی، ترجمۀ محمد ساوجی، تهران: نشر نی.

بلیکی، نورمن (1392)، طراحی پژوهش‌های اجتماعی، ترجمۀ حسن چاوشیان، تهران: نشر نی.

بودریار، ژان (1389)، جامعۀ مصرفی: اسطوره‌ها و ساختارها، ترجمۀ پیروز ایزدی، تهران: ثالث.

ـــــــــــ (1393)، نظام نشانه‌ها، ترجمۀ پیروز ایزدی، تهران: ثالث.

ـــــــــــ (1384)، اغوا، ترجمۀ امین قضایی، تهران: گام نو.

جنکیز، ریچارد (1391)، هویت اجتماعی، ترجمۀ تورج یاراحمدی، تهران: پردیس دانش.

ذکایی، محمدسعید (1393)، فراغت، مصرف و جامعه: گفتارهایی انتقادی، تهران: تیسا.

رحمت‌آبادی، الهام و آقابخشی، حبیب (1385)، «سبک زندگی و هویت اجتماعی جوانان»، رفاه اجتماعی، شمارۀ 20: 235-256.

ریچاردز، بری (1388)، روانکاوی فرهنگ عامه: نظم و ترتیب نشاط، ترجمۀ حسین پاینده، تهران: ثالث.

زیمل، گئورگ (1372)، «کلان‌شهر و حیات ذهنی»، ترجمۀ یوسف اباذری، نامۀ علوم اجتماعی، شمارۀ 3: 66-53.

فدرستون، مایک (1386)، «زیبایی‌شناختی‌کردن زندگی روزمره»، ترجمۀ مهسا کرم‌پور، ارغنون، شمارۀ 19: 219-187.

گرونو، یوکا (1392)، جامعه‌شناسی سلیقه، ترجمۀ مسعود کیانپور، تهران: مرکز.

لش، اسکات (1384)، جامعه‌شناسی پست‌مدرنیسم، ترجمۀ حسن چاوشیان، تهران: مرکز.

هال، استوارت (1391)، معنا، فرهنگ و زندگی اجتماعی، ترجمۀ احمد گل‌محمدی، تهران: نی.

Bauman, Z. (2001), Liquid Times Living in an Age of Uncertainty, London:Polity Press.

---------- (2005), Liquid life, London: Polity Press.

---------- (2006), Liquid fear, London: Polity Press.

---------- (2007), Consuming Life, London: Polity Press.

Featherstone, M. (2007), Consumer Culture and Postmodernism, United States California: Sage Publications.

Peterman, D. M. (2010), Ethnography: Step-by-Step, London: Sage Publications.

Neumann, L. (2014), Social Research Methods: Qualitative and Quantitative Approaches, London: Pearson Education Limited.

Paterson, Mark (2006), Consumption and Everyday Life, London: Routledge.

Ritzer, G., and Douglas, J. G. (2004), Modern Sociological Theory, London: McGraw-Hill _||_

موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی (دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران)

مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران

2322-5254

موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی (دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران)

154

10.22059/jisr.2019.265020.738

مقاله پژوهشی

سرمایه‌گذاران واسطه‌ای و سوداگری حرفه‌ای در بازار مسکن مشهد تحلیل جامعه‌شناختی پدیده‌ای اقتصادی

چاری صادق

مسعود

دکتری جامعه‌شناسی اقتصادی و توسعه، دانشگاه فردوسی مشهد

اصغرپور ماسوله

احمدرضا

استادیار گروه علوم اجتماعی، دانشگاه فردوسی مشهد

صدیق اورعی

غلامرضا

استادیار گروه علوم اجتماعی، دانشگاه فردوسی مشهد

کرمانی

مهدی

استادیار گروه علوم اجتماعی، دانشگاه فردوسی مشهد

فیضی

مهدی

استادیار گروه اقتصاد، دانشگاه فردوسی مشهد

22 12 2018

7 4 701 729 06 10 2018 22 12 2018

2018

https://jisr.ut.ac.ir/article_69729.html

شکل‌گیری چرخه‌های رونق یا رکود و نوسانات قیمتی در بازار مسکن، بر اقتصاد کشور و خانوارها تأثیرگذار است. روندهای بازار مسکن، از تقاضای سوداگرانه و تجربیات، نگرش‌ها و انتظارات کنشگران از جمله سرمایه‌گذاران واسطه‌ای تأثیر می‌پذیرد. از این‌رو، پژوهش حاضر به واکاوی تجربۀ زیسته و ادراک عاملان بازار مسکن از رفتار سرمایه‌گذاران واسطه‌ای مسکن می‌پردازد. این پژوهش به‌لحاظ ماهیت اکتشافی، از لحاظ رویکرد اجرا کیفی و از نظر هدف کاربردی است. همچنین این تحقیق به‌لحاظ معیار زمان، مقطعی (1395-1396) و توصیفی-تبیینی است. برای این مطالعه، مصاحبه‌های عمیق با 20 نفر از فعالان حوزۀ مسکن در مشهد انجام شد و تحلیل داده‌ها به روش نظریۀ زمینه‌ای با رویکرد اشتراوس و کوربین صورت گرفت. ماحصل کدگذاری باز داده‌ها 228 کد اولیه بود که پس از چند مرحله کدگذاری، در قالب 17 مقولۀ محوری قرار گرفت و درنهایت، پدیدۀ مرکزی با عنوان «سرمایه‌گذاران واسطه‌ای به‌مثابۀ سوداگران حرفه‌ای» به‌دست آمد. از جمله مقوله‌های اصلی به‌دست‌آمده به‌عنوان شرایط زمینه‌ای می‌توان به رونق‌یابی واسطه‌گری‌ها در حیات کلان‌شهری، تنوع الگوهای مالکیت زمین و مسکن در کلان‌شهر مشهد، الگوی سیاست‌گذاری رفاهی در ایران و تحولات تاریخی سرمایه‌گذاری در ایران اشاره کرد. شرایط مداخله‌ای متشکل از سرمایه‌گذار واسطه‌ای به‌مثابۀ کنشگر آگاه، آگاهی از بازارهای رقیب و سوابق شغلی و شرایط سنی، و شرایط علی شامل تراکم و تعدد تجربه، داشتن سرمایۀ کافی و ویژگی‌های شخصیتی مساعد است. اخذ راهبردهایی مانند تبانی با بنگاه‌دار، جایگزینی موقت نقش، تعلیق حضور و حضور مضاعف، به پیامدهایی از جمله وابستگی به جریان‌های بازار، موقعیت منعطف در بازار، درگیری با چالش منزلتی و سودبری حداکثری منجر شده است.

تقاضای سوداگرانه سرمایه‌گذاران واسطه‌ای عاملان بازار مسکن منفعت

اجزاءشکوهی، محمد؛ شیرازی، علی و حدادمقدم، زهره (1392)، «بررسی عوامل مؤثر بر ارتقاء کیفیت زندگی شهری در سکونتگاه غیررسمی پنج تن آل‌عبا (التیمور مشهد)»، جغرافیا و توسعۀ ناحیه‌ای، شمارۀ 21: 59-79.

بهرامی، جاوید و مروت، حبیب (1392)، «مدل‌سازی رونق و رکود بازار مسکن تهران با در نظر گرفتن پویایی‌های اجتماعی»، فصلنامۀ پژوهش‌ها و سیاست‌های اقتصادی، شمارۀ 66: 143-168.

بیات، مریم و طاهرخانی، فائزه (1395)، «بررسی مقایسه‌ای روش‌های سنتی و صنعتی‌سازی ساختمان از نقطه‌نظر زمان و هزینه»، فصلنامۀ مهندسی و مدیریت ساخت، شمارۀ 1: 29-33.

جلایی‌پور، حمیدرضا و باینگانی، بهمن (1395)، «مطالعۀ جامعه‌شناختی پیامدهای اقتصادی بازار و تجارت مرزی (اتنوگرافی انتقادی بازار مرزی بانه)»، مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، شمارۀ 4: 539-873.

جلائی‌پور، حمیدرضا و محمدی، جمال (1394)، نظریه‌های متأخر جامعه‌شناسی، تهران: نشر نی.

جهانگیری راد، مصطفی؛ مرفوع، محمد و سلیمی، محمدجواد (1393)، «بررسی رفتار گروهی سرمایه‌گذاران در بورس اوراق بهادار تهران»، مطالعات تجربی حسابداری مالی، شمارۀ 24: 141-158.

خاکپور، براتعلی و صمدی، رضا (1393)، «تحلیل و ارزیابی عوامل مؤثر بر قیمت زمین و مسکن در منطقۀ 3 شهر مشهد»، جغرافیا و آمایش شهری-منطقه ای، شمارۀ 13: 21-38.

خدادادکاشی، فرهاد و رزبان، نرگس (1393)، «نقش سفته‌بازی بر تغییرات قیمت مسکن در ایران (1370-1387)»، پژوهش‌ها و سیاست‌های اقتصادی، شمارۀ 71: 5-28.

خوش‌اخلاق، رحمان؛ فرهمند، شکوفه؛ قاراخانی، سلمان و قاراخانی دهسرخی، ساسان (1395)، «برآورد تابع عرضۀ مسکن در ایران، مطالعۀ موردی: استان اصفهان 1370-1390»، اقتصاد شهری، شمارۀ 1: 55-71.

خوش‌قامت احمدی، مرجان (1390)، «بررسی تأثیر حباب قیمت مسکن شهر تهران بر بازدهی بخش مسکن»، فصلنامۀ علمی و کاربردی بانک مسکن، سال 1، شمارۀ 2: 115-137.

دهمرده، نظر و خاکی، رضا (1393)، «مدل‌سازی تغییرپذیری قیمت مسکن در ایران و پیش‌بینی رشد قیمت‌ها: کاربردی از الگوهای خانوادۀ ARCH»، تحقیقات اقتصادی، شمارۀ 4: 751-774.

رهنما، محمدرحیم و اسدی، امیر (1394)، «تحلیل توزیع فضایی قیمت مسکن در شهر مشهد»، تحقیقات جغرافیایی، شمارۀ 1: 37-52.

سبحانیان، محمدهادی؛ آقاجانی معمار، احسان و توتونچی ملکی، سعید (1395)، «مالیات بر عایدی سرمایۀ املاک و مسکن، منبع درآمدی پایدار برای شهرداری‌ها و ابزاری مناسب به‌منظور کنترل سوداگری در بازار مسکن»، اولین همایش بین‌المللی اقتصاد شهری، اردیبهشت 95: 1152-1166.

شمس، شهاب‌الدین و گل‌بابایی، علی (1394)، «رابطۀ بین توده‌واری سرمایه‌گذاران و نوسان‌پذیری: شواهدی از بورس اوراق بهادار تهران»، تحقیقات مدل‌سازی اقتصادی، شمارۀ 22: 161-187.

صادقی شریف، جلال؛ اصولیان، محمد و افشاریان، امیرحسین (1396)، «آزمون‌های رفتار حباب انفجاری چندگانه در بورس اوراق بهادار و مسکن ایران (1370-1393)»، مدیریت دارایی و تأمین مالی، شمارۀ 4: 129-142.

علوی، علی؛ آقایاری، مسلم و حیدری، تقی (1391)، «تحلیل عوامل اصلی افزایش بی‌رویۀ قیمت مسکن در کلان‌شهر تهران»، جغرافیا و برنامه‌ریزی (دانشکدۀ جغرافیا)، شمارۀ 42: 199-221.

قادری، جعفر و ایزدی، بهنام (1395)، «بررسی تأثیر عوامل اقتصادی و اجتماعی بر قیمت مسکن در ایران (1391-1350)»، اقتصاد شهری، شمارۀ 1: 73-93.

قاسمی، محمدرضا؛ اربابیان، شیرین و جعفری، الناز (1392)، «اندازه‌گیری حباب قیمت مسکن در ایران و تأثیر سیاست‌های پولی بر آن»، پژوهش‌های پولی بانکی، شمارۀ ۱۸: 1-21.

قلی‌زاده، علی‌اکبر و عقیقی، بهاره (1394)، «اهرم زمین و نوسان قیمت مسکن در ایران»، مطالعات اقتصادی کاربردی ایران، شمارۀ 41: 76-94.

کرسول، جان (1394)، پویش کیفی و طرح پژوهش: انتخاب از میان پنج رویکرد (روایت‌پژوهی، پدیدارشناسی، نظریۀ داده‌بنیاد، قوم‌نگاری، مطالعۀ موردی)، ترجمۀ حسن دانایی‌فرد و حسین کاظمی. تهران: صفار.

کمیجانی، اکبر؛ عباسی‌نژاد، حسین؛ الهی، ناصر و بخشی‌زاده، محمد (1394)، «بررسی تأثیر نوسانات نرخ ارز بر سرمایه‌گذاری بخش مسکن در ایران»، راهبرد اقتصادی، شمارۀ 12: 123-127.

گل‌ارضی، غلام‌حسین و ضیاچی، علی‌اصغر (1393)، «بررسی رفتار جمعی سرمایه‌گذاران در بورس اوراق بهادار تهران با رویکردی مبتنی بر حجم معاملات»، تحقیقات مالی، شمارۀ 2: 359-371.

محمدزاده، پرویز؛ پناهی، حسین و آل‌عمران، علی (1395)، «بررسی ارتباط بین قیمت زمین و قیمت مسکن در ایران»، نظریه‌های کاربردی اقتصاد، شمارۀ 1: 89-114.

محمودی، وحید؛ امامدوست، مصطفی و مایلی، محمدرضا (1393)، «بررسی نقش تنوع جغرافیایی در پرتفوی املاک و مستغلات در ایران»، سیاست‌های مالی و اقتصادی، شمارۀ 8: 83-102.

نعیمایی، بنیامین و شکوری، علی (1395)، «چالش‌های اجرای نظام جامع رفاه و تأمین اجتماعی در ایران دهۀ ۹۰»، رفاه اجتماعی، شمارۀ 63: 9-53.

ورشوی، سمیه؛ یوسفی، علی؛ اکبری، حسین و اصغرپور ماسوله، احمدرضا (1397)، «مرور انتقادی بر تحقیقات جامعه‌شناسی بازار در ایران: در جست‌وجوی حک‌شدگی»، مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، شمارۀ 1: 53-82.

Anderson, R. I., Brastow, R. T., Turnbull, G. K., and Waller, B. D. (2014), “Seller Over-pricing and Listing Contract Length: The Effects of Endogenous Listing Contracts on Housing Markets”, The Journal of Real Estate Finance and Economics, No. 3: 434–450.

Andonov, A., Eichholtz, P., and Kok, N. (2015), “Intermediated Investment Management in Private Markets: Evidence from Pension Fund Investments in Real Estate”, Journal of Financial Markets, No. 22: 73–103.

Axtell, R. et al. (2014), “An Agent-Based Model of the Housing Market Bubble in Metropolitan Washington, D.C.”, Deutsche Bundesbank's Spring Conference on “Housing markets and the macroeconomy: Challenges for monetary policy and financial stability”, 5 – 6 June 2014.

Bayer, P., Mangum, K., and Roberts, J. W. (2016), “Speculative Fever: Investor Contagion in the Housing Bubble”, (No. w22065). National Bureau of Economic.

Bayer, P., Geissler, C. C., and Roberts, J. W. (2013), “Speculators and Middlemen: The Role of Intermediaries in the Housing Market”, Economics Research Initiatives at Duke, Working Paper, 93.

Berger-Thomson, L., and Ellis, L. (2004), “Housing Construction Cycles and Interest Rates”, Sydney: Reserve Bank of Australia.

Burnside, C., Eichenbaum, M., and Rebelo, S. (2011), “Understanding Booms and Busts in Housing Markets”, Working paper, National Bureau of Economic Research: 1088–1147.

Charmaz, K. (2011), “Grounded Theory Methods in Social Justice Research”, The Sage Handbook of Qualitative Research, No. 1: 359–380.

Chen, Z. (2016), “Regimes Dependent Speculative Trading: Evidence from the United States Housing Market”, FinMaP-Working Paper, No. 66: 1-25.

Christie, H., Smith, S. J., and Munro, M. (2008), “The Emotional Economy of Housing”, Environment and Planning, No. 40(10) 2296–2312.

Clark, W. A. (2017), “Residential Mobility in Context: Interpreting Behavior in the Housing Market”, Papers: Revista de Sociologia, No. 4: 575–605.

Corbin, J., and Strauss, A. (2014), Basics of Qualitative Research, Los Angeles: Sage.

Dasgupta, B., Lall, S. V., and Lozano-Gracia, N. (2014), “Urbanization and Housing Investment”, Social, Urban, Rural and Resilience Global Practice Group.

Dieci, R., and Westerhoff, F. (2013), “Modeling House Price Dynamics with Heterogeneous Speculators”, Bischi, G. I. et al. (eds.), Global Analysis of Dynamic Models in Economics and Finance, Springer-Verlag Berlin Heidelberg 2013: 35–61.

Filatova, T., Parker, D., and Van der Veen, A. (2009), “Agent-Based Urban Land Markets: Agent's Pricing Behavior, Land Prices and Urban Land Use Change”, Journal of Artificial Societies and Social Simulation, No. 13: 1-31.

Gaspareniene, L., Venclauskiene, D., and Remeikiene, R. (2014), “Critical Review of Selected Housing Market Models Concerning the Factors that Make Influence on Housing Price Level Formation in the Countries with Transition Economy”, Procedia - Social and Behavioral Sciences, No. 110: 419–427.

Ge, J. (2013), “Who Creates Housing Bubbles? An Agent-Based Study”, The International Workshop on Multi -Agent-based Simulation, USA: Saint Paul.

Goodhart, C., and Hofmann, B. (2007), House Prices and the Macroeconomy: Implications for Banking and Price Stability, New York: Oxford University Press.

Lastrapes, W. D. (2002), “The Real Price of Housing and Money Supply Shocks: Time Series Evidence and Theoretical Simulations”, Journal of Housing Economics, No. 1:40–74.

Leung, C. (2004), “Macroeconomics and Housing: A Review of the Literature”, Journal of Housing Economics, Vol. 4: 249–267.

Ling, D. C., Naranjo, A., and Petrova, M. T. (2018), “Search Costs, Behavioral Biases, and Information Intermediary Effects”, The Journal of Real Estate Finance and Economics, No. 1: 114–151.

Macal, C. M., and North, M. J. (2008), “Agent-based Modeling and Simulation: ABMS Examples”, Proceedings of the 2008 Winter Simulation Conference.

Martinez, L. F., Zeelenberg, M., and Rijsman, J. B. (2011), “Regret, Disappointment and the Endowment Effect”, Economic Psychology, No. 32: 962–968.

McMaster, R., and Watkins, C. (1999), “The Economics of Housing: The Need for a New Approach”, In PRRES/AsRES/IRES Conference, Kuala Lumpur.

Nathanson, C. G., and Zwick, E. (2017), “Arrested Development: Theory and Evidence of Supply-Side Speculation in the Housing Market”, National Bureau of Economic Research.

Piazzesi, M., and Schneider, M. (2009), “Momentum Traders in the Housing Market: Survey Evidence and a Search Model”, American Economic Review: Papers and Proceedings, No. 2: 406–411.

Reb, J. (2008), “Regret Aversion and Decision Process Quality: Effect of Regret Salience on Decision Process Carefulness”, Organizational Behavior and Human Decision Processes, No. 2: 169–182.

Rithmire, M. E. (2017), “Land Institutions and Chinese Political Economy: Institutional Complementarities and Macroeconomic Management”, Politics and Society, No. 1: 123–153.

Shiller, R. J. (2007), “Understanding Recent Trends in House Prices and Home Ownership”, NBER Working Paper No. 13553, Issued in October 2007.

Simon, A. (2011), “Real Estate Brokers: Do They Inflate Housing Prices? The Case of France”, HAL Id: halshs-00197852.

Strauss, A., and Corbin, J. M. (1997), Grounded Theory in Practice, London: Sage.

Taylor, J. B. (2007), “Housing and Monetary Policy”, Housing, Housing Finance, and Monetary Policy Federal Reserve Bank of Kansas City, September 2007.

Wallace R., Geller A., Ogawa V. A. (2015), “Assessing the Use of Agent-Based Models for Tobacco Regulation”, National Academy of Sciences.

_||_

موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی (دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران)

مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران

2322-5254

موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی (دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران)

154

10.22059/jisr.2019.249692.617

مقاله پژوهشی

ساختار قشربندی اجتماعی و خوشه‌بندی فرهنگی-اجتماعی محله‌های شهر تهران

قادری

صلاح‌الدین

استادیار گروه جامعه‌شناسی، دانشگاه خوارزمی تهران

22 12 2018

7 4 731 761 06 02 2018 10 11 2018

2018

https://jisr.ut.ac.ir/article_69730.html

مقالۀ حاضر با هدف توصیف و تحلیل جامعه‌شناختی و ترسیم نقشۀ ساختار قشربندی اجتماعی و خوشه‌بندی محله‌ها و مناطق تهران تدوین شده است. روش مطالعه کمی، و حجم نمونه 12000 خانوار در 105 محله از مناطق 22گانۀ شهر تهران است. مقاله حول دو شاخص قدرت اقتصادی و پایگاه اجتماعی به قشربندی اجتماعی، و با استفاده از دو شاخص تعلق محلی و میزان استفاده از خدمات محله به خوشه‌بندی محله‌ها می‌پردازد. یافته‌ها بیانگر توزیع قشربندی اجتماعی تقریباً واضح ساکنان شهر تهران برمبنای مناطق بالای شهر و پایین شهر است. البته موارد استثنا در هر دو مورد وجود دارد. براساس نتایج، سه شاخص قدرت اقتصادی، پایگاه اجتماعی و تعلق محلی - به‌عنوان مفاهیمی که بیانگر ثروت، منزلت و رضایت از محل زندگی‌اند – هم‌بستگی معنادار و زیاد دارند. نکتۀ قابل‌توجه، تجمیع این سه شاخص در محله‌های مناطق 1، 2، 3 در سطح بالا و در محله‌های مناطق 15، 16، 17 و 18 در سطح بسیار پایین است که بیانگر یک دوقطبی روشن در این حوزه است و ممکن است منشأ مسائل اجتماعی باشد. از این‌رو لازم است برای کاهش پیامدهای آن سیاست‌های شهری مناسبی اتخاذ شود.

خوشه‌بندی ساختار قشربندی اجتماعی شهر تهران محله منطقه

تامین، ملوین (1388)، جامعه‌شناسی قشربندی و نابرابری‌های اجتماعی نظری و کاربردی، ترجمۀ عبدالحسین نیک‌گهر، تهران: توتیا.

عبدی، عباس و همکاران (1387)، طرح پژوهشی خوشه‌بندی محله‌های تهران، تهران: ادارۀ کل مطالعات اجتماعی و فرهنگی معاونت اجتماعی شهرداری تهران.

کرامپتون، رزماری (1396)، طبقه و قشربندی اجتماعی، ترجمۀ هوشنگ نایبی، تهران: نشر نی.

گیدنز، آنتونی (1389)، جامعه‌شناسی، ترجمۀ حسن چاووشیان، تهران: نشر نی.

نایبی، هوشنگ و عبداللهیان، حمید (1381)، «تبیین قشربندی اجتماعی»، نامۀ علوم اجتماعی، شمارۀ 20: 205-236.

نیک‌پور، عامر؛ ملکشاهی، غلامرضا و رزقی، فاطره (1394)، «بررسی و تحلیل فضایی نابرابرهای اجتماعی در مناطق شهری با رویکرد شهر متراکم، مطالعۀ موردی: شهر بابل»، مطالعات شهری، شمارۀ 16: 27-38.

Bottero, W. (2005), Stratification: Social Division and Inequality, Abingdon: Routledge.

Budowski, M., and Tillmann, R. (2013), “Social Stratification”, in Encyclopedia of Quality of Life and Well-Being Research, Greydanus, D. E., Pratt, H. D. and Patel, D. Dordrecht, R., Netherlands, Springer: 2735–2743.

Friedland, R., and Moher, J. (eds) (2004), Matters of Cultural: Cultural Sociology in Practice, Cambridge University Press: Cambridge.

Phillips, T., and Western, M. (2005), Social Change and Social Identity: Postmodernity, Reflexive Modernisation and the Transformation of Social Identities in Australia, In Devine F, Savage M, Scott J, and Crompton R (eds) Rethinking Class: Culture, Identities, Lifestyle. Basingstoke: Palgrave Macmillan, 85–163.

Waters, M. (1996), Succession in the Stratification System, In Lee, D. and Turner, B. S. (Eds.), Conflicts about Class, London: Longman.

_||_

موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی (دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران)

مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران

2322-5254

موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی (دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران)

154

10.22059/jisr.2018.270126.776

مقاله پژوهشی

تحلیل جامعه‌شناختی گونه‌های مدگرایی در میان شهروندان استان آذربایجان غربی

کبیری

افشار

استادیار جامعه‌شناسی، دانشگاه ارومیه

منوچهری

ایوب

استادیار برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه ارومیه

بابازاده

رسول

دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی فرهنگی، دانشگاه آزاد علوم و تحقیقات تهران

22 12 2018

7 4 763 789 07 08 2018 29 12 2018

2018

https://jisr.ut.ac.ir/article_69731.html

هدف پژوهش حاضر، بررسی گونه‌های مدگرایی در میان شهروندان استان آذربایجان غربی است. برای این منظور، وضعیت سبک‌های مدگرایی (فراغتی، هویتی، اعتراضی، لذت‌جویانه، منفعلانه و کارکردی) و عوامل تأثیرگذار بر آن بررسی میشود. جامعۀ آماری این تحقیق، شامل شهروندان 15 تا 64 سالۀ استان آذربایجان غربی است. برای این مطالعه، درمجموع، 350 نفر بهروش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند. تکنیک گردآوری داده‌ها پرسشنامۀ محققساخته است که از نظر روایی و پایایی ارزیابی شده است. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه‌هایی که توسط افراد نمونه پر شدند، جمع‌آوری و در نرم‌افزار SPSS و AMOS تجزیه و تحلیل شدند. نتایج نشان میدهد میانگین سبک‌های مختلف مدگرایی از سطح میانگین مورد انتظار کمتر است و فقط میانگین مدگرایی منفعلانه از میانگین مورد انتظار بالاتر است. نتایج ضریب هم‌بستگی پیرسون نشان می‌دهد سرمایۀ فرهنگی با مدگرایی فراغتی، لذت‌جویانه و کارکردی هم‌بستگی مثبت و معنادار دارد، اما با مدگرایی هویتی، اعتراضی و منفعلانه هم‌بستگیای ندارد. هم‌بستگی میان گونه‌های مختلف مدگرایی و سرمایۀ اقتصادی معنادار نیست. همچنین بین سرمایۀ اجتماعی و مدگرایی هویتی و لذت‌جویانه هم‌بستگی مثبت وجود دارد. درمجموع، نتایج نشان می‌دهد میزان مدگرایی در میان شهروندان آذربایجان غربی از میانگین مورد انتظار کمتر است و در بین گونه‌های مدگرایی، گرایش به مد بیشتر منفعلانه است.

آذربایجان غربی سرمایۀ اجتماعی سرمایۀ اقتصادی سرمایۀ فرهنگی مدگرایی

احمدیمنش، حسین (1391)، «بررسی نسبت سبک زندگی و مصرف»، پروندۀ ماه علوم اجتماعی، شمارۀ 60: 19-24.

استوری، جان (1385)، مطالعات فرهنگی دربارۀ فرهنگ عامه، ترجمۀ حسین پاینده، تهران: آگاه.

اسفیدانی، محمدرحیم؛ نظری، محسن و کریمی دوایجانی، مریم (1393)، «بررسی رفتار خرید اجتماعی مد در بازار پوشاک»، تحقیقات بازاریابی نوین، شمارۀ 2: 173-190.

افراسیابی، حسین؛ سیار خلج، حامد و شکوهیفر، کاوه (1395)، «عوامل مرتبط با مدگرایی در بین جوانان شهر یزد»، جامعهپژوهی فرهنگی، شمارۀ 1: 35-64.

حاتمی، خدیجه؛ کواسمی، ایوب؛ آقایاری هیر، توکل (1394)، «بررسی رابطۀ بین همرنگی، تشخصطلبی و طبقۀ اجتماعی-اقتصادی با میزان مدگرایی (مورد مطالعه: دانشجویان کارشناسی دانشگاه تبریز)»، جامعه‌شناسی کاربردی، شمارۀ 4: 199-212.

رضایی، مصطفی (1389)، «سبک‌های زندگی و چالش‌های هویتی»، زمانه (جامعه و علوم اجتماعی)، شمارۀ 95: 44-45.

زارع، بیژن و فلاح، مهدی (1391)، «بررسی سبک زندگی جوانان در شهر تهران و عوامل مؤثر بر آن»، فصلنامۀ تحقیقات فرهنگی، شمارۀ 4: 75-108.

ساوج، مایک و وارد، آلن (1385)، جامعه‌شناسی شهری، ترجمۀ ابوالقاسم پوررضا، تهران: سمت.

فاضلی، محمد (1382)، مصرف و سبک زندگی تهران، صبح صادق، چاپ اول.

فدرستون، مایک (1380)، «زیبایی‌شناختیکردن زندگی روزمره»، مترجم: مهسا کرمپور، فصلنامۀ ادبی-فرهنگی ارغنون، شمارۀ 19: 187-228.

فرخنیا، رحیم و لطفی، اعظم (1390)، «بررسی تأثیر فضای مجازی اینترنت بر مدگرایی»، انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات، شمارۀ 77: 92-115.

قادری، طاهره و رضایی، سپیده (1393)، «رابطۀ سرمایۀ فرهنگی و گرایش جوانان به مد، تفاوت بین دختران و پسران»، فصلنامۀ علوم اجتماعی، شمارۀ 66: 1-35.

کرایب، یان (1392)، نظریۀ اجتماعی کلاسیک، ترجمۀ شهناز مسمیپرست، تهران: آگاه.

گلمحمدی، احمد (1377)، جهانی‌شدن، فرهنگ و هویت، تهران: نشر نی.

گیرود، پی‌یر (1380)، نشانه‌شناسی، ترجمۀ محمد نبوی، تهران: آگه.

محمدی، جعفر (1391)، مد و مدگرایی ، مجلۀ اینترنتی فصل نو، http://www.fasleno.com

معیدفر، سعید و حقیقی، عبدالحمید (1387)، عوامل اجتماعی گرایش به مد در میان جوانان 15-25 سالۀ تهرانی، مطالعات جوانان، شمارههای 14 و 15: 137-150.

میرآخوری، مهدی (1389)، مد و مدگرایی و تأثیرات آن در تغییرات فرهنگی جوامع، مجلۀ اینترنتی فصل نو، http://www.fasleno.com

محمدعلی، سارا (1394)، عوامل اجتماعی-فرهنگی مؤثر بر گرایش جوانان به پوشش و مد غربی، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، تهران: دانشگاه خوارزمی.

وبلن، تورشتاین (1383)، نظریۀ طبقۀ مرفه، ترجمۀ فرهنگ ارشاد، تهران: نشر نی.

Bing, H. (2014). “Current Fashion Buying Among Indian Female Upper-Middle Class with Reference to Tamil Nadu”, International Journal of Marketing, Financial Services & Management Research, IJMFSMR, No. 6: 117–128.

Lipovetsky, G. (2010), The Hyperconsumption Society, Beyond the Consumption Bubble, New York : Routledge.

Marco Belfanti, C. (2009), “New Approaches to Fashion and Emotion, University of Brescia”, Journal of Social History, No. 2: 261-283.

McFatter, R. D. (2002), “Fashion Involvement of Affluent Female Consumers”, Submitted to the Graduate Faculty of the Louisiana State University and Agricultural and Mechanical College in partial fulfillment of the requirements for the degree of Master of Science in The School of Human Ecology.

Mukoko, A. (2012), “Fashion Awareness and Interest among Female Students at a College in Gweru, Zimbabwe”, International Journal of Asian Social Science, No. 2: 1956–1966.

O’Cass, A., and Julian, C. C. (2001), “Fashion Clothing Consumption: Studying the Effects of Materialistic Values, Self-Image/Product-Image Congruency Relationships, Gender and Age on Fashion Clothing Involvement”, In S. Chetty, and B. Collins (eds), Bridging marketing theory and practice: Proceedings of the Australian and New Zealand Marketing Academy (ANZMAC) Conference, Auckland, New Zealand, 1–5 December, Massey University Press, Auckland, New Zealand.

Park, E. J., and Forney, J. C. (2006), “Cultural Impact on Impulse Buying of Y Consumers’ in the U.S. and Korea”, 2006 AMS/KAMS CPM Conference, Seoul, Korea. _||_

موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی (دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران)

مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران

2322-5254

موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی (دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران)

154

10.22059/jisr.2019.247829.603

مقاله پژوهشی

تأملی دربارۀ چرایی شکنندگی زیست مشروطۀ دوم در جامعۀ ایران (1327-1329)

شریعتی

سارا

استادیار گروه علوم اجتماعی، دانشگاه تهران

سوری

نرگس

کارشناسی ارشد جامعه‌شناسی، دانشگاه تهران

22 12 2018

7 4 791 818 10 02 2018 16 08 2018

2018

https://jisr.ut.ac.ir/article_69732.html

مشروطۀ دوم پس از یک سال مقاومت و مبارزۀ مسلحانۀ مجاهدان به رهبری علما، بار دیگر در جامعۀ ایران استقرار یافت. با وجود این، مشروطۀ دوم نیز مانند تجربۀ مشروطۀ اول، زیست ناپایدار، شکننده و بی‌ثباتی داشت؛ به‌طوری‌که حیات آن کمتر از دو سال بود و سرانجام با اولتیماتوم روس در سال 1329 از میان برداشته شد. تحلیل علت شکنندگی زیست مشروطۀ دوم از خلال بررسی نقش علما با تکیه بر رویکرد نظری توکویل، هستۀ اصلی نوشتار حاضر را تشکیل می‌دهد. بدین‌منظور، سیر کنشگری سیاسی علما به‌عنوان یکی از نیروهای سیاسی مؤثر در فرازونشیب مشروطه در دو مرحله مطالعه می‌شود: نخست کنشگری احیاگرایانه و دوم کنشگری تثبیت‌گرایانه. در این پژوهش، تأکید بر آن است که مرکزیت‌یافتن دگرگونی سیاسی، بدون اینکه پروژۀ تغییر اجتماعی-فرهنگی متناسب با تحولات ساختاری درنظر گرفته شود، یکی از عوامل مؤثری است که می‌توان حیات کوتاه‌مدت مشروطۀ دوم را در آن ریشه‌یابی کرد.

آموزش دموکراتیک اصلاح فرهنگی-اجتماعی رادیکالیسم سیاسی-دینی مشروطۀ دوم ناپایداری ساختاری

آدمیت، فریدون (1387)، ایدئولوژی نهضت مشروطیت ایران، تهران: گستره.

آفاری، ژانت (1378)، انقلاب مشروطیت ایران 19011-1906، ترجمۀ رضا رضایی، تهران: بیستون.

آبادیان، حسین (1374)، مبانی نظری حکومت مشروطه و مشروعه، تهران: نشر نی.

آجودانی، لطف‌الله (1390)، علما و انقلاب مشروطیت ایران، تهران: آگه.

آجودانی، ماشاءالله (1387)، مشروطۀ ایرانی، تهران: اختران.

اتحادیه، منصوره (1381)، پیدایش و تحول احزاب سیاسی مشروطیت (دوره‌های یکم و دوم مجلس شورای ملی)، تهران: کتاب سیامک.

افشار، ایرج (1359)، اوراق تازه‌یاب مشروطیت مربوط به سال‌های 1330-1325، تهران: جاویدان.

بشیری، احمد (1363)، کتاب آبی: گزارش‌های محرمانۀ وزارت امور خارجۀ انگلیس دربارۀ انقلاب مشروطۀ ایران، جلد 4 و 5، تهران: نشر نو.

ـــــــــــــ (1365)، کتاب آبی: گزارش‌های محرمانۀ وزارت امور خارجه انگلیس دربارۀ انقلاب مشروطۀ ایران، جلد 6، تهران: نشر نو.

بهار، محمدتقی (1371)، تاریخ مختصر احزاب سیاسی در ایران: انقراض قاجاریه، ج 1، تهران: امیرکبیر.

بشیریه، حسین (1380)، موانع توسعۀ سیاسی در ایران، تهران: گام نو.

تبریزی، ثقة‌الاسلام(1388)، رسائل سیاسی میرزا علی ثقة‌الاسلام تبریزی، به اهتمام علی‌اصغر حقدار، تهران: چشمه.

ــــــــــــــــــ (1378)، نامه‌های تبریز از تهران به مستشارالدوله (در روزگار مشروطیت)، مصحح: ایرج افشار. تهران: نشر و پژوهش فروزان روز.

توکویل، الکسی (1391)، انقلاب فرانسه و رژیم پیش از آن، ترجمۀ محسن ثلاثی، تهران: مروارید.

ـــــــــــــــ (1392)، تحلیل دموکراسی در آمریکا، ترجمۀ رحمت‌الله مراغه‌ای، تهران: علمی و فرهنگی.

تقی‌زاده، سیدحسن (1368)، زندگی طوفانی (خاطرات سیدحسن تقی‌زاده)، به کوشش ایرج افشار، تهران: علم.

حائری، عبدالحسین (1374)، اسناد روحانیت و مجلس، جلد 1، تهران: کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی.

خراسانی، آخوند (1385)، سیاست‌نامه خراسانی(قطعات سیاسی در آثار آخوند ملامحمدکاظم خراسانی، به کوشش ستاد بزرگداشت یکصدمین سالگرد مشروطیت، گردآورنده: محسن کدیور، تهران: کویر.

دولت‌آبادی، یحیی (1361)، حیات یحیی، جلد 3 و 4، تهران: عطار.

زرگرنژاد، غلامحسین (1377)، رسائل مشروطیت، تهران: کویر.

طباطبایی، سید جواد (1392)، تأملی دربارۀ ایران: جلد دوم نظریۀ حکومت قانون در ایران، بخش دوم: مبانی نظریۀ مشروطه‌خواهی، تهران: مینوی خرد.

کاتوزیان، محمدعلی همایون (1393)، تضاد دولت و ملت نظریۀ تاریخ و سیاست در ایران، ترجمۀ علیرضا طیب، تهران: نشر نی.

کسروی، احمد (1356)، تاریخ هجده‌سالۀ آذربایجان (جلد 2: تاریخ مشروطۀ ایران)، تهران: امیرکبیر.

ـــــــــــــ (1385)، تاریخ مشروطۀ ایران، تهران: نگاه.

ملک‌زاده، مهدی (1383)، تاریخ انقلاب مشروطیت ایران (4 و 5)، تهران: سخن.

ـــــــــــــــ (1385)، تاریخ انقلاب مشروطیت ایران (جلد 6 و 7)، تهران: سخن.

نوایی، عبدالحسین (1356)، فتح تهران (مجموعه مقالات در باب مشروطیت)، تهران: بابک.

نائینی، میرزا محمدحسین (1382)، تنبیه‌الامة و تنزیه‌الملة، تصحیح و تحقیق: سید جواد ورعی، قم: مؤسسۀ بوستان کتاب قم.

وبر، ماکس (1392)، روش‌شناسی علوم اجتماعی، ترجمۀ حسن چاوشیان، تهران: مرکز.

ــــــــــ (1374)، اقتصاد و جامعه، ترجمۀ عباس منوچهری، تهران: مولی.

عاقلی، باقر (1369)، روزشمار تاریخ ایران از مشروطه تا انقلاب، تهران: گفتار.

هوتر، ژاک کنن (1379)، توکویل، ترجمۀ بزرگ نادرزاده، تهران: مرکز. _||_

موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی (دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران)

مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران

2322-5254

موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی (دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران)

154

10.22059/jisr.2019.247717.600

مقاله پژوهشی

پدیدۀ ارث فرساینده یا مقوم سرمایۀ اجتماعی خانواده

توکلی راد

مهرداد

عضو هیئت‌علمی گروه علوم اجتماعی، دانشگاه پیام‌نور

غفاری

غلامرضا

دانشیار گروه جامعه‌شناسی، دانشگاه تهران

22 12 2018

7 4 819 841 08 02 2018 11 11 2018

2018

https://jisr.ut.ac.ir/article_69733.html

امروزه در جامعۀ ما به‌دلیل تغییرات گستردۀ اجتماعی، مقولۀ ارث مسائل متعددی به‌همراه دارد که یکی از آن‌ها اختلافات ارثی است. استمرار این‌گونه از اختلافات سبب می‌شود تعاملات اجتماعی آشتی‌ناپذیر در بین وراث برقرار شود و خسارت‌های جبران‌ناپذیری به سرمایۀ اجتماعی نظام خانواده و خویشاوندی وارد سازد. این مقاله با اتخاذ رهیافت‌های کیفی و با استفاده از دیدگاه‌های مشارکت‌کنندگان پژوهش - که همگی ساکن شهر رشت‌اند – به این پرسش اساسی پاسخ می‌دهد که آشتی‌ناپذیری بین وراث، چه آثار و پیامدهایی دارد. نتایج نشان می‌دهد روند آشتی‌ناپذیری بین وراث پیامدهای مخربی دارد؛ به‌طوری‌که با ازبین‌بردن همدلی و محبت در نظام خانواده و خویشاوندی، سبب فرسودگی سرمایۀ اجتماعی نهاد خانواده می‌شود؛ نهادی که سهم تعیین‌کننده‌ای به‌عنوان منبع تولید و تقویت سرمایۀ اجتماعی هر جامعه دارد؛ به‌طوری‌که درصورت فرسایش سرمایۀ نهاد خانواده باید انتظار فرسایش و اختلال در سرمایۀ اجتماعی در سطح جامعه را نیز داشت.

آشتی‌ناپذیری ارث تعاملات اجتماعی خانواده خویشاوندی سرمایۀ اجتماعی

قرآن کریم

آذربایجانی، مسعود و همکاران (1382)، روان‌شناسی اجتماعی با نگرش به منابع اسلامی، قم: پژوهشکدۀ حوزه و دانشگاه.

آراسته‌خو، محمد (1381)، فرهنگ اصطلاحات اجتماعی، چاپ اول، تهران: چاپخش.

آریان‌پور کاشانی، منوچهر (1378)، فرهنگ همراه پیشرو، تهران: جهان‌رایانه.

آزاد ارمکی، تقی (1383)، رابطۀ بین‌نسلی در خانوادۀ ایرانی، مسائل اجتماعی ایران، انجمن جامعه‌شناسی ایران، تهران: آگه.

اسپاک، بنجامین (1364)، پرورش فرزند در عصر دشوار ما، ترجمۀ هوشنگ ابرامی، تهران: صفی‌علیشاه.

· استراوس، انسلم و کربین، جولیت (1392)، مبانی پژوهش کیفی(فنون و مراحل تولید نظریه زمینه‌ای)، تهران: نشر نی.

امامی، حسن (1340)، حقوق مدنی، جلد 3، تهران: کتاب‌فروشی اسلامیه.

بلیکی، نورمن (1384)، طراحی پژوهش اجتماعی، ترجمۀ حسن چاوشیان، تهران: نشر نی.

جعفری لنگرودی، محمدجعفر (1392)، دورۀ حقوق مدنی: ارث، تهران: گنج دانش.

چلبی، مسعود (1372)، «وفاق اجتماعی»، نامۀ علوم اجتماعی، شمارۀ 6: 15-28.

دوکولانژ، فوستل (1309)، تمدن قدیم، ترجمۀ نصرالله فلسفی، تهران: کتاب کیهان.

رابرتسون، یان (1374)، درآمدی بر جامعه (با تأکید بر نظریه‌های کارکردگرایی. ستیز و کنش متقابل نمادی)، ترجمۀ حسین بهروان، مشهد: نشر آستان قدس رضوی.

ربانی خوراسگانی، علی و کیانپور، مسعود (1388)، «جامعه‌شناسی احساسات»، فصلنامۀ جامعه‌شناسی کاربردی، شمارۀ 2: 35-64.

شیروانی، علی (1379)، اخلاق اسلامی و مبانی نظری آن، قم: دارالفکر.

صدر، حسن (1342)، حقوق زن در اسلام و اروپا، تهران: شرکت سهامی کتاب‌های جیبی.

طباطبائی، سید محمدحسین (1374)، المیزان، ترجمۀ سید محمدباقر موسوی همدانی، چاپ پنجم، جلد 4، قم: دفتر انتشارات اسلامی جامعۀ مدرسین.

عمید، موسی (1342)، ارث در حقوق مدنی ایران، قم: پیروز.

· فهیمی، عزت‌الله (1381)، بررسی تطبیقی ارث اقلیت‌های دینی درحقوق اسلام و ایران، قم: دانشگاه قم.

فیلد، جان (1386)، سرمایۀ اجتماعی، ترجمۀ غلامرضا غفاری و حسین رمضانی، تهران: کویر.

قبادی، خسرو (1382)، گسست پارادایمی بین نخبگان فکر ایران: گسست نسل‌ها، تهران: پژوهشکدۀ علوم انسانی و اجتماعی جهاد دانشگاهی.

قمی، علی بن ابراهیم (1367)، تفسیر قمی، چاپ چهارم، قم: دارالکتاب.

مصطفوی، حسن (1360)، التحقیق فی کلمات القرآن، جلد 13، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.

معین، محمد (1363)، فرهنگ معین، جلد 1، تهران: امیرکبیر.

مکارم شیرازی، ناصر و همکاران (1361)، تفسیر نمونه، جلد 13، تهران: دارالکتب الاسلامیة.

· نفیسی، سعید (1384)، تاریخ اجتماعی ایران از زمان ساسانیان تا انقراض امویان، تهران: اساطیر.

هاکس، جیمز (1394)، قاموس کتاب مقدس، تهران: اساطیر.

یوسفی، نریمان (1383)، شکاف بین نسل‌ها (بررسی نظری و تجربی)، تهران: نشر پژوهشکدۀ علوم انسانی و اجتماعی جهاد دانشگاهی.

Dean, M. et al. (2008), “The impact of personal resources and their goal levance on satisfaction with food- related life among the eldery”, Appetite, No. 2-3: 308–315.

Guney, S., Kalafat, T., and Boysan, M. (2010), “Dimention of mental health”, Procedia - Social and Behaviroal Sciences, No. 2: 1210–1213.

Shaaban, S. (2011), “A Conceptual Framework Review of Social Exclusion, and its Relation with Social Cohesion and Poverty in Europe”, The International Journal of Diversity in Organisations, Communities and Nations, No.1: 117–131.

Israel, G. D. et al. (2001), “The Influence of Family and Community Social Capital on Educational Achievement”, Rural Sociological Society, No.1: 43–68.

_||_